mandamuna

1999

99A

Pa bibidilu bia kabukulu

M. 3_9 : 2.

M.4_1    diandamuna

Pa bifingu bishiya kudi bankambua

Ku lukonko luela mu Munyaku M. 3_9: 2, pa cilumbu cia bifingu bishiya kudi bankambua, tatu Tharcisse Ciamanga udi wamba ne: Bifingu ebi bidi bikengela amu kubilama, nansha mukadi bantu bavule babipepeje, babitangila bu nsumuinu. Nanku, patudi tuamba ne: "Cidibudibu ntumpuntumpu ...", katuena basue kuamba ne: tudiatakajayi bionso bivua bankambua betu batushile nansha. Kuela meji a mushindu ewu nkutupakana. (Tangilayi mandamuna 2000: 00T)

 

99B

Pa bibidilu bia kabukulu

M. 3_9 : 1.1.;

ne kuinshi eku ku 99G, nansha ku

Kebeji'96-'98: "malu a kabukulu/mianzu ya bana"

M.4_1    diandamuna

Pa mianzu ya bana

Ku lukonku luela mu Munyaku 3_9: 1.1., pa muanda wa mianzu ya bana, muanetu Tshiamanga Tharcisse, wa ku bena Cimpuma, mmuandamune, wamba se: Mianzu ya bana mu kabukulu ketu mmilondangane mushindu ewu:

  1. Ntumba wa mulMapasa

  2. Ngalula

  3. Kalanga

  4. Mujinga

  5. Tshikuta

  6. Ndomba

  7. Tshiela

  8. Kabungama

Ku luseke lua bujitu bua mianzu eyi, nangananga bua ya kumpala, tatu Tharcisse udi wamba ne: Bavua batambe kuyinemesha amu kudi bamamu, bua kumona mua kudia nzolo ne mbuji.

 

99C

Pa nsombelu wa pa bantu

Nsombelu mu diku

M.3_9 : 4.

Tangilayi kuinshi eku ku 99E

M.4_1    diandamuna

Bua nsongalume uvua mutute mamuenende

Bilondeshila lukonko luela mu Munyaku M.3_9: 4, tatu Ciamanga Tharcisse udi wamba ne: Nsongalume ewu mmuenze cilema cipite bunene; kavua ne bua kulenga mamuenende pambidi to. Bualu bukuabo, yeye muine kavua ne bua kuya kubanza ku nzubu kua baku bende nansha.

Anu ku luolu lukonko elu tudi bapete kabidi diandamuna dia muanetu Kabengele Seleka, wa mu Ngandanjika mu Kabanda. Udi uleja se: mukalenga ciamakanda ewu, bua padiye mutute mamuenende, mutute ne tuele, mmumane kushipa dibaka. Nenku padiye upatuka mu lukanu, mbimpe kumuenzeja bua afunde mukanda wa dishipa dia dibaka.

Kadi unyaku pawu udi unuebeja nuenu babadi bonso se: "Nudi nuamba penu bishi pa kumvua lungenyi lua tatu Seleka elu?"

 

99D

Pa nsombelu wa pa bantu

M. 4_1 : 1.

Tangilayi ku 99N

M.4_2        diandamuna

Pa bualu bua mulongi muikale mu kalasa ka bukuende

Bua muana ewu muikale, ubikila bukonde buende ne : "mulongeshi" bu balongi bonso; kadi pambelu umubikila ne : "bukonde", tatu Misakabo Raphaël, wa mu Cikongo cia Léonard wa Bulenga mu Tubondo,  udi wamba ne: Muana ewu udi ne cilema. mBimpe ikale ubikila bukonde buende ewu amu ne: <mulongeshi>.

Anu pa buine bualu bumue ebu, muanetu Kabeya Marcel wa ku Ngandanjika, udi wamba pende ne: Mulongeshi awo, yeye muikale ne muanende mu kalasa kende aku, udi mua kumuambila bua ikale umubikila pambelu ne: mulongeshi anyi?  Bua pavuaye mutute bukonde buende ewu, mmuleje muoyo wende mubi wa cikisu ne wa dibenga dikalaku dia muana ewu ku mbelu kuende.

 

99E

Pa nsombelu wa pa bantu

Nsombelu mu diku

M.3_9 : 4.

Tangilayi kulu eku ku 99C

M.4_2    diandamuna

Bua nsongalume uvua mutute mamuenende

Muanetu Raphaël Misakabo udi wamba yeye ne: mbimpe nsongalume ewu aye katuila mamuenende binu, amulombe dilekela, abunguluke ku makasa ende, bua kumutokesha ku muoyo. Pashishe umbuke mu lubanza amu, aye kasomba wende muaba musunguluke.

 

99F

Pa nsombelu wa bena lelu

M. 3_9 : 3.

tangilayi Kebeji '96-'98: nsombelu/nkoba ya mufue

M.4_2        diandamuna

Pa muanda wa nkoba ya mufue

Muanetu Adolphe Tshimanga, wa mu Ngandanjika, mmuandamune wamba ne: mu kabukulu ketu, mukaji 'a mufue, udi ne bukenji bua kuowesha mufue mayi, kadi bua nkoba ya mufue, mukaji kena mua kuyambula nansha bishi nansha bishi. Udi muakanyine mua kuambula nkoba ya mufue udi anu muanabo ne muntu menemene.

 

99G

Pa bibidilu bia kabukulu

M. 3_9    1.1.

tangilayi kulu eku ku 99B ne ku

 Kebeji '96-'98: "malu a kabukulu/mianzu ya bana"

M.4_2       diandamuna

Pa mianzu ya bana

Pa dilondangana dia mianzu ya bana mu kabukulu, bana betu aba: Nkombo Alphonse, wa mu b.t.m. Annuarité Cikama, Kabeya Marcel, wa ku Ngandanjika mu Kabanda, ne mamu Muadi Scholastique, wa mu Inera, mbandamune pabo ku lukonko luvua luele mu Munyaku M. 3_9, bamba ne: mianzu ya bana mmilondangane mushindu ewu:

Ntumba wa mulu, Mapasa, Musuamba, Tshituala, Kalanga, Ndomba, Tshiela makasa, Mujinga, Tshikudimena, Tshikuta, Kadikela ne Ngalula.

Bua Kadikela muanetu Kabeya Marcel udi utumvuija se: ewu mmuana udi uledibua muikale ne muoko mumine munda, umueka yeye muine bu mumane kuteka panshi ku cifukilu.

 

99H

Pa milambu ya kabukulu

Muanda wa dididila dia mpetu

M. 4_1 : 2.

Tangilayi kuinshi eku ku 99K ne ku 99HH

ne Kebeji '96-'98: "milambu/dididila"

M.4_2       diandamuna

Muanda wa dididila dia lupetu:

mua kupita nawu lelu

Ku lukonko luela mu Munyaku wa cipungu 4 musangu 1 pa muanda wa tatu mudidile mpetu ya bana bende basela, muanetu Kabeya Marcel udi wamba nunku:

Pikale tatu ewu mucikala ne mishika nkunda mikuabo ku mbelu, ayangate, aye nayo kudi mudi wa mulambu, amuambile ne: Ndi mfuta, angata mishika yebe nyeyi, payiselabo, udia mpetu yebe, bu muambile bakulu ne: "Cilembi ciadia nyama, ciafuta nyama".

Kadi pikale tatu kaciyi ne mishika ya kufila, akebe mpetu yonso ivuaye mudidiile bilondeshila bungi budibo baselangana cikondo eci, akafile. Muena mulambo pende amupeshe nshima ne nzolo.

 

99I

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_2 : 2.

Tangilayi ku 99M ne 99Z

M.4_3    diandamuna

Pa muanda wa ka pa luse

Muanetu Ntumba Antoine Roger, wa ku Mujila, mu Kalonji Sud, mmuandamune ku lukonko luvua luela mu Munyaku 4:2: 2 pa muanda wa ka pa luse. Udi wamba ne: mudimu wa ka pa luse: ngua kuambuluisha bena diku didi ne madilu ku ntatu mishilangane. Kadi bena lelo kabena benza nanku to. Bobo badi basangisha mfualanga e kusumba mala, mfuanka ne tumuma tua tulu. Bamane kunua bintu ebi, bakuacike, badi batuadija kuluisha bena madilu bine. Bikuabo bidibo basangishe, badi babisokoka, binga babiabanyangana mu musokoko.

Kadi bankambua betu kabavua benza nanku to; bavua babikila madilu ne: ndikenga. Pavua umue wabo mumone bualu, bavua badikunguja pamue: wa cia kudia uiya nacio, wa cia kunua uiya nacio pende. Muntu yonso uvua ufile civuaye mukokeshe, bua kuleja se: dikenga adio ndibakuate bonso. Cikondo acio bena diku bonso bavua batuala bia kudia nansha bia kunua bivuabo bapeta, e kuya nabio anu mu muaba uvua madilu, bua kudiila ne kunuina pamue.

 

99J

Pa milambu ya kabukulu

M. 4_2 : 4.1.

M.4_3    diandamuna

Mudi bana ba kuinshi ne ba ku mutu ne bua kupita nayo

Ku lukonko luela kudi muanetu Nkombo Alphonse pa muanda wa milambu, muanetu Ntumba Roger udi wamba ne: tatu yeye mumane kulambula milambu yonso, pashishe kufuaye, muikale ne bana ba kuinshi ne ba ku mutu wa lubanza, bana aba ne balambulangane nunku. Ba kuinshi kua lubanza badi batudila mukulumpe wa ku mutu kua lubanza milambu, ba ku mutu pabo badi batudila mukulumpe wa kuinshi kua lubanza. Yeye udibo batudila ewu ke wamanya mua kupita nayo.

99K

Pa milambu ya kabukulu

Muanda wa dididila dia mpetu

M. 4_1 : 2.

Tangilayi kabidi ku 99H ne ku 99HH

M.4_3    diandamuna

Pa muanda wa dididila dia lupetu

(mua kupita nawu lelu)

Ku lukonko luela mu munyaku 4:1: 2 pa muanda wa mpetu, muanetu Ntumba Antoine udi wamba se: tatu uvua museleshe bana, e kudidiila mpetu mu cidimu cia 1960 awo, udi ne cilumbu cia kufila mpetu eyi amu mudibo baselangana lelu, bualu bikondo bidi bienda bishilangana.

 

99L

Pa bibidilu bia kabukulu

M. 4_2 : 3.

M.4_4    diandamuna

Pa muanda wa Mpinda

Tudi bapete mandamuna mashilangane matufundila kudi bana betu bena mena adi alonda aa : Mukendi Martin, wa kua Ciaba ; Tshiamanga Tharcisse, wa ku Bena Cimpuma ; Norbert Malangu, wa mu Bonzola ; Mbuyamba Cidingidingi, musombele munu mu Mbujimayi, mamu Kanyanga Astrid, wa mu Miba ne Neka André, musombele ku Citandayi. Bana betu aba mbandamune ku lukonko ludi lutangila muanda wa Mudingianganyi Mpinda, luela mu Munyaku 4 :2 3.. Bonso aba badi bamba ne :

Ciambilu eci: "Wa kua mudingianganyi Mpinda" cidi ciumvuija se : Mpinda uvua mudingi wa dilambu, ukudinga e kukuangata cintu. Mpinda Cibandabanda ewu ngua Bakua Kalonji, Bak’Odile Bena Cisenda.

 

Amue malu avua Mpinda muenze ngowo aa :

1. Cikondo cikuabo, Mpinda uvua mupiane mukaji’a muanabo Kazadi. Kadi diba dionso divua kalu kenzeka munkaci muende ne mukaji ewu, uvua amu udila, ujinga bayende ufuile. Dikuabo edi, Mpinda kumuambilaye ne : bu muwudi utela amu Kazadi wetu diba dionso, biatondu. Lelu tuyaya nebe ku nzubu wa majambu, nkakufile kudiye, bua akuangate. Mukaji ne : Eyowa, tuyaku unkafile . Meme muine ngapici kutata. Pinapo Mpinda pende mumane kulongolola dijimbu diende. Uvua mumvuangane ne muntu kampanda bua aditobe mpemba mbidi mujima, asombe bufuku mu nzubu wa majambu a Kazadi. Dilolo dikumbana, kuisu kumana kufiika, kuambilaye mukaji’a muanabo ne : " Jukaku tuye ku majambu ". Bafika kuaka, Mpinda e kuela lusanzu wamba ne : Kazadi wetu, bua dipita kukutelatela dia muena kuebe, ne bua dikujingajinga diende, iyaku umuangate, nuye nende. Utula miaku ayo, muntu uvua mu majambu umba olola cianza bua kukuata mamu. Ewu kudila ne muoyo wa munda wonso, e kupukila Mpinda ne : Kumfidi kudi Kazadi to. Ngitabi bua kushala kuwudi kashidi.

2. Mukaji’a Mpinda uvua ne cibidilu cia kuipika maala. Ewu pende uvua anu umusuyasuya bua amupe nzaba wa maala dibanza. Kadi muena kuende uvua anu ubenga mua kumupesha Dikuabo edi, mamu muikale mu cisalu, upana maala, Mpinda e kushala kukuata nzoluende uvua muladile mu cisua, kumufita budinta, e kutuma nende muntu ne : ndaku upeshe muena kuanyi nzolo ewu, bua yeye akumpeshile nzaba wa mala, untuadile. Muntu ewu e kuya mu cisalu. Mamu umona nzolo kusankaye bikole, e kufila nzaba wa mala. Kadi umvuayi bualu. Mua bana upingana kumbelu, kulekelaye nzolo panshi. Bu biamba kale, nzolo kubuka zelelee e kuikila anu mu cisua muvua mayi ende.

3. Mpinda ewu uvua munange mua kusomba ne bantu, muikale ubakidila bimpe kumbelu kuende. Kadi kujojaye balunda bende, e kumona kabayi bananga mua kutukaku pabo dikuyi nansha. Dimue edi, Muabilayi e kuangata bunyawu, kuya nabu muaba uvuaye usombela ne banyanende abo, e kubuikilapu ndambo wa lusenga. Pashishe kuangataye biata ne nsela bia kusomba e kuadijapu. Balumiana bafika, e kusombabo pa muaba uvua mubalongoluele. Kunuabo kabidi kudiabo amu muabo mua cibidilu. Diba dia kulayangana dikumbana, Mpinda juuu ne : " Bakalenge, se nuadi e kunua. Kadi cinuanyangidi muaba wa cisombelu ncinyi "? Bantu, pa kumona bunyawu, e kufuabo nayo bu Mudiayi. Mpinda kubakuataye, bobo kufuta bibawu, yeye kupetelapu mushindu wa kubadia biabo bintu bivuabo badimuka nabio.

4. Mukalenga Mpinda uvua muena budimu, mumanye mua kuiba ne diyi dia mukana. Cilejilu, yeye muangate mbuji wa muntu, mumulaye ne : dilolo edi ndi ngiya kukupa mushinga, bualu budi bujika pabu amu nanku. Muntu udi utangila ku njila too, upanga.

 

99M

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_2 : 2.

Tangilayi 99I ne 99Z

M.4_4    diandamuna

Pa muanda wa ka pa luse :

Ku lukonko luvua lutangila ka pa luse, luela mu Munyaku 4 :2: 2, Muanetu Tshiamanga Tharcisse udi wamba ne : mudimu wa ka pa luse ngua kupetesha bantu cidi mua kujiika nacio mufue ne kuambuluisha badi bafuishe. Pashishe udi uleja se : bankambua betu kabavua bimana mu njila bua kunana ka pa luse bu dibanza anyi bua kukapeta ku makolela to.

Ne muanetu Nkombo Alphonse, wa mu Anuarite, mmuandamune pende momumue, kadi udi usakidila wamba ne : ku kale, pavua madilu mikale mu lubanza kampanda, bakulumpe bonso ba mu musoko bavua biya ne nshima ne maala. Bavua badiila ne banuina pamue, anu mu lubanza lua mufue, bua kupepejila badi bafuishe bujitu bua benyi ne bua babasambi bonso bavue babatancila.

Muanetu Neka André wa ku Citandayi, mu Cikongo cia Vincent wa Bulenga, mmuandamune mushindu wa momumue, kadi mmusakidile ngenyi mikuabo wamba ne : bankambua betu, pavua umue wa kudibo mufue, midimu yabo ne bisalu bia dituku adio bivua bifua pabio. Muntu kavua mua kuya ku budimi to, ucina se : ndi mua kuya kututakena ne mufue awu mu njila. Ciabo cia kudia ne cia kunua bavua biya nacio amu mu muaba wa madilu. Bavua ne madimi, bavua batuma bakaji babo bua kuangata ciomba, bilunga, matala ne bikuabo, bia kudia mu madilu. Cikondo acio madilu avua anenga ngondo mujima, ibidi nansha isatu mine.

 

 

M.4_4    diandamuna:

Pa muanda wa mulambu :

Pa muanda wa milambu utukadi bakulakule, tudi bapete mandamuna makuabo mafuma kudi betu aba : Mukendi Martin wa kua Ciaba ne Tshiamanga Tharcisse wa ku Bena Cimpuma. Tudi tubaleja se : mandamuna abo aa adi mimpe, kadi mmafuanangane ne akadibo bafilefile mu Minyaku ya bikondo bipite. Katuena mua kuambulula muaba ewu to, bualu tukadi batue cisaala ku muanda ewu.

 

99N

Pa nsombelu wa pa bantu

Munyaku 4_1: 1

Tangilayi ku 99D

M.4_4    diandamuna

Pa muanda wa mulongi ne bukonde buende mulongeshi

Ku lukonko elu luvua luela mu Munyaku 4_1: 1, tatu Tshiamanga Tharcisse udi wandamuna, wamba ne : " Bu mudi mulongeshi ewu ne cikisu, ututa muana diba dionso, mbimpe baledi bumbushe muana ewu kua yayende aku; pashishe bamufule mu kalasa ka bukonde buende, bualu nsongalume ewu mmuleje patoke muoyo wende wa lupandu.

 

99O

Pa muakulu wetu wa Ciluba

Munyaku 4_2: 5

Tangilayi kuinshi ku 99P ne 99S

M.4_4    diandamuna

Pa ngakuilu wa Ciluba

Muanetu Emery Mbuyamba, wa ku Miabi, mu Cikongo cia Yoseph wa Bulenga, udi wela Kasaka kakulu ka b.t.m. tuasakidila bua dijula diako dia kalasa ka ditabeja dia bakulumpe mu musoko wabo. Pashishe udi wandamuna ku lukonko luela mu Munyaku 4_2: 5, ludi lutangila ciambilu civua Yezu muebeje nacio Petro pa dimunanga diende, cidibo bafunde mu Mukanda wa Nzambi ne : " Simone muana wa Yona, udi mutambe bakuabo aba kunnanga anyi ?" Muanetu ewu udi wamba ne: Ciambilu eci, nansha bikuabo bidi mu Mikanda mishilangane ya Mvidi Mukulu bidi anu bimpe, bualu bionso bidi mu muakulu wetu wa Ciluba.

Ke padi Munyaku pawu unuebeja nuenu babadi bonso ne bamanyi bapiluke ba Ciluba se: Nudi numvua penu bishi bua ciambilu eci ?

 

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_2 : 2.

M.4_5    diandamuna

Pa muanda wa ka pa luse :

Ku lukonko lua pa muanda wa ka pa luse, tudi bapete diandamuna kudi muanetu Dominique Mutombo Muana, mukuaci wa bindidimbi, wa mu Cikongo cia Marcel wa Bulenga, mu Bipemba.

Tudi tumuleja se: diandamuna diende didi dimpe, kadi ndifuanangane ne makuabo atukadi baleje mu Minyaku ikadi midianjile

 

Pa milambu ya kabukulu

M. 4_2 : 4.1.

M.4_5    diandamuna

Mudi bana ba kuishi ne ba ku mutu
ne bua kupita nayo

Ku lukonko luela mu Munyaku wa cipungu cishale, pa muanda wa tatu mumane kulambula milambu yonso mupunge, pashishe e kufuaye, Mansela Marie, wa mu Cikongo cia Anuarite wa Bulenga kua Mpiana, mmutufundile diandamuna dimpe, apo ndifuanangane ne makuabo akadi mapatuke mu Minyaku mikuabo.

 

99P

Pa muakulu wetu wa Ciluba

Pa ngakuilu wa Ciluba

Munyaku 4_2: 5

Tangila kabidi ku 99O ne 99S

M.4_5    diandamuna

Pa ngakuilu wa Ciluba

Pa muanda wa Ciluba cidi mu lukonko luela Petro kudi Yezu mu Matewuse 21,15 tudi bapete mandamuna kudi tatu Dominique Mutombo Muana, wa mu Cikongo cia Marcel wa Bulenga, mu Bipemba, ne mansela Marie, wa mu Cikongo cia Anuarite wa Bulenga, kua Mpiana. Bonso babidi badi bamba ne: bua lukonko elu, Ciluba cilulame cidi mu Mukenji Mulenga.

 

Pa muanda wa Mpinda mudingianganyi

Muanetu Adolphe Tshimanga Mukadi, wa ku Ngandanjika, mmuandamune pende ku lukonko luela mu Munyaku wa musangu mupite pa muanda wa mudingianganyi Mpinda. Tudi tumuleja se: bimue bidiye muleje, mbifuanangane ne bikadibo baleje kudi bana betu bakuabo mu Munyaku wa cipungu 4_4.

 

99Q

Pa malu a kale

M.4_6

M.4_6    diandamuna

Biombelu bietu bia kabukulu

Bananga mu Kristo Yezu betuabu, Ne disanka dionso kabidi bua kutua Ciluba cietu nyama ku mikolo, ndi mfundila panyi babadi bonso ba Munyaku wa nsona, mbaleja mena a biombelu bivua bankambua betu bimba nabio misambu. mBiobio ebi:

  1. Mpuma

  2. Bikashi

  3. Mionzo

  4. Mukokolu

  5. Dikasa

  6. Lumembu

  7. Ludibu

  8. Lunkomba

  9. Bipuidi

  10. Madimba

  11. Nshiba

  12. Ngoma

  13. Mvunku

  14. Kasanji ka mulundu

  15. Tshiondo

  16. Ngoma ya bibowa

Ke bionso bindi panyi mumanye. Pikale bana betu babadi bamanye bikuabo, badi anu mua kusakidila.

Ndi wenu Dominique Mutombo Muana, wa mu Cikongo cia Marcel wa Bulenga, mu Bipemba.

 

99R

Pa nsumuinu ya bankambua

Munyaku 4_5: 5

M.4_6    diandamuna

Ngumvuilu wa nsumuinu

Tudi bapete diumvuija dia nsumuinu miela mu Munyaku 4:5: 5, anu kudi muyedi muine, tatu Tshiamanga Nkashama Lumina, wa ku Bena Cimpuma.

Tumutelejayi. (Cia kumanya: miaku ya lusumuinu lua kumpala Munyaku uvua muyitentula bibi; tufuilayi luse.)

1) "Mambu wa cinkala, ukukosa ukuleja lungenyi" mmumue ne: Wewe musue kuenza mudimu kampanda nansha luendu kansanga, udi mua kumona muntu ukuambila ne: kuenji lelu to, indila maloba, netuye nebe ku luendu alu nansha ku mudimu awu; pebe e kuitaba lungenyi alu. Bucia wewe kumona muntu ewu ukadi wendela yende, kaciyi ukuciuka. Diba adio se mmukupumbishishe ciwuvua musue kuenza acio patupu.

2) "Kashipa ka mantonto mantonya, kantu nkalengele kuebe kumbelu..." mmomumue ne: Udikolele, kusombu mu lulengu mutekemene amu kudi bakuabo, bua bakuenzele.

3) "Lunkonyonyi nsamba, musombele buambi" se mmuntu udi mmusombele amu diamba dia mianda ya bende, idi ifuma eku yeye kuamba, idi ifuma kuaka yeye kuamba.

4) "Kafuankoka ne muanabo nkoka..." mmumue ne:Bantu badi mua kuikala basombe nsombelu wa buena muntu, kadi kampanda e kuvua munkaci muabo ne tuanda bua kubapolakaja ne kunyanga disomba diabo.

 

99S

Pa muakulu wetu wa Ciluba

Munyaku 4_2: 5

Tangilayi kuinshi ku 99O ne 99P

M.4_6 :  diandamuna

Pa ngakuilu wa Ciluba

Bua lukonko lua Yezu luela Petro, lutuvua baleje mu Minyaku mishale, Muanetu Ilunga wa mu b.t.m. mu Cibangu Mpata, ku Muene-Ditu, udi wamba pende se: Ciluba cijalame ncia se: " Udi munnange kumpala kua bakuabo anyi"?

 

Tudi bapete mukanda mutufundila kudi muanetu Mutombo Dominique Muana, wa mu Cikongo cia Marcel wa Bulenga mu Bipemba. mMuandamune ku nkonko 4 miela mu Munyaku 4_5, mu dibeji dia 8.

 

99T

Pa bibidilu bia kabukulu

M.4_5 : 1.

Tangila Kebeji'96-'98: Nsombelu/mioko ya bana

M.4_7-8 : diandamuna

Pa mioko ya bana

Ku lukonko lua Augustin Mbaya, lua pa muanda wa mioko, muanetu Mutombo Dominique Muana, wa mu Cikongo cia Marcel wa Bulenga mu Bipemba udi wandamuna ne: Muoko wa muana mbimpe tudijikilewu tuetu baledi bende, bualu ki mmukiya kampanda to. Muoko ncitupa cianana cia ku mubidi wa muana; tuetu basue kuwimansha, tuwela nansha mu nkumba.

Kadi anu pa wowo muanda ewu, tatu Tharcisse Tshiamanga Lumina, musombela ku Bena Cimpuma, udi wandamuna pende, wamba ne: mu cikondo citudi eci mioko ya bana idi ishala kudi baleleshi mu nzubu ya baviele. Kadi bua mioko itudi bamane kuikala nayo, tuyilame bimpe too ne muajiminayo, pamutu pa kuyimansha nansha kuyijika. Bana betu, Ntumba Antoine wa mu Kalonji Sud ne Kapinga Rosalie wa mu Cilomba, mbafile pabo diandamuna dia muomumue edi.

 

99U

Pa diselangana

M.4_5 : 2.

M.4_7-8 : diandamuna

Mukalenga Muadi

Ku lukonko lua Kazadi Constantin, lua pa muntu uvua tatuende muselele mukaji, pashishe yeye kuvua kudiselela mukuabu, muanetu Mutombo Dominique udi wandamuna ne: Mukaji wa kudi tatuende ke mukalenga muadi. Bualu yeye ke uvua mudianjile kuboya butu bua mu nzubu mua musedianganyi ewu. Tudi bapete diandamuna dia muomumue kudi betu aba: Kadima Gaston wa ku Mwene-Ditu, Nyamabo Pierre wa ku Lukangu ne André Kambaja wa mu Inera, batudi tuela tuasakidila bua mandamuna abo.

Tatu Tshiamanga Lumina pende udi usakidila ne: Nansha muntu ewu mualujile tatuende lupetu luvuaye mumuselele nalu, mukaji wa kudi tatu udi ushala anu mukalenga muadi.

 

99V

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_5 : 3.1.

M.4_7-8 : diandamunna   

Pa mikalu

Ku lukonko lua Alphonse Nkombo, lua pa difuila dia mikalu ya malaba, muanetu Mutombo Dominique udi uleja se: Malaba etu avua ne mikalu yawo konso eku. Kadi bubi bua bantu ne dipanga dinanga bakuabo ke cidi cijulajula difuilakana. Anu pa muine muanda ewu, muanetu Ntumba Antoine mmusakidile ne: Mikalu eyi ivua milongolole kudi bantu bavuabo babikila ne: Bankosoloja.

 

99W

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_5 : 3.2.

M.4_7-8 : diandamuna   

Pa nsombelu mu diku

Pa cilumbu cia bakaji badi bakina bana ba bakenabo, muanetu Mutombo Dominique mmuandamune wamba ne: mukaji yonso udi ukina muana wa mukenende mmuena lukinu, muena lukisu ne mukawu. Bualu muana kena ne cilumbu mu dinyanguka dia dibaka nansha dia nsombelu wa baledi bende to. Dine diandamuna dia momumue edi ndifila kabidi kudi tatu Tshiamanga Nkashama Lumina.

 

99X

Pa nsumuinu ya bankambua

M.4_5 : 4.

M.4_7-8 : diandamuna   

Ngumvuilu wa tusumuinu

Anu mu muine Munyaku 4:5 ewu, muvua lukonko luitanu lua pa "Buloji'a ngandu…", luela kudi Bukasa Vincent wa ku Cilomba. Muanetu Pierre Nyamabo wa ku Lukangu udi wandamuna, wamba ne: Lusumuinu elu lua "Buloji'a ngandu..." ludi lumvuija se: Padibo bakulowa, kufiiki munda, kujulu matandu to. Shindama anu mu mikenji ya Nzambi; ke mukaba menemene utudi ne bua kusuika. Pawudi wenza nunku, muloji udi ukucina ne kena mua kuenza bualu to.

Munyaku udi unuebeja pawo nuenu babadi se: Nudi nuamba penu bishi bua diumvuija edi?

 

99Y

Pa diselangana

M.4_3

M.4_7-8 : diandamuna   

Tatu museleshi muikale mubengi wa balanda

Tudi ne diandamuna ku lukonko luela mu Munyaku 4_3: 1, difila kudi muanetu Gaston Kadima, wa mu Mamu wa bupole ku Muene - Ditu. Udi wamba ne: lungenyi lua tatu udi mulame bana bende ba bakaji, bua babasele anu kudi bena biuma ba mu cimenga ndua ntupakanyi. Bualu bionso bidi bienzekela bantu, bidi ku diambuluisha dia Nzambi. Ne yeye muine tatu ewu, pakaselaye mamuende wa bana aba, uvua pende ne mfualanga, musombele mu cimenga anyi? Pa nanku ki mbimpe apicishile bana diba bua lukuka lua bia panu nansha.

 

99Z

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_2 : 2.

Tangilayi ku 99I ne 99M

M.4_7-8 : diandamuna   

Cia pa luse

Muanetu Muadi Scholastique, wa mu btm. Inera, ku Ngandanjika, mmuandamune ku lukonko lua mu Munyaku 4:2, dibeji dia 11, wamba ne: bankambua betu kale kabavua bamanye ka pa luse to. Bavua anu ne cilela cia mishinga diba divua muanabo wa bakaji anyi wa balume mufuishe mukajiende anyi bayende. Cikondo acio, bana babo ne udi mufuishe ke bavua bamusangishila makuta.

 

M.4_7-8

Tuapeci mandamuna pa imue nkonko ya kale itukavua bandamune mu Minyaku mishale. Tudi tuela batufundidi bonso tuasakidila. Ke mamu Muadi Scolastique wa mu Inera, tatu Cibangu Emmanuel ne Ilunga Emmanuel ba mua Kanyana.

 

M.4_9-10

Tudi bapete mandamuna ku nkonko mishilangane ivua miela mu Minyaku ya cikondo cishale, matutumina kudi tatu Augustin Ciongo Kasangana Nsampi, wa mu Cikongo cia Joseph wa Bulenga, ku Miabi, ne kudi tatu Mbaya Augustin, wa ku Ngandanjika mu Nkolongo. Tudi tubeela tuasakidila bua didifila diabo ku dibala dia Munyaku ne ku ditutumina dia mandamuna ku nkonko idi ipatukamu. Kadi bumudi mandamuna adibo bafile mpindiewu mafuanangane ne akavua mamane kupatuka kumpala pa mine nkonko eyi, katuena mua kuafundulula to. Apo tudi amu tubalomba bua kabalekedi ditufundila nansha.

 

99AA

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_4

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa muanda wa ditudishangana mafu

Muanetu Augustin Kasangana Nsampi wa ku Miabi mmufile diandamuna ku lukonko luela mu Munyaku 4_4 pa cilumbu cia nsongalume uvua upeshapesha muena kuende manga a kutudisha nawu mafu, bua pavuaye ucina mua kupeta tumilongo.

Muanetu Augustin udi uleja se: Pikala nsongalume ewu utendelela, mbimpe baledi ba nsongakaji bafikishe muanda ewu kudi bimanyinyi ba citendelelu nansha ba ciota cidiye, bua bobo aba balongolole bualu ebu ne babukose. Kadi pikala nsongalume kayi utendelela, bena diku diabo balongolole cilumbu eci.

Anu pa muine muanda umue ewu, tatu Adolphe Joachim-David Tshimanga Mukadi Mpinga wa ku Ngandanjika, udi usakidila pende diyi wamba ne: Nsongalume ewu udi wenza bibi menemene, kabidi udi uleja patoke muoyo wende mubi. mMufidi wa mbipishilu munkaci mua bantu.

 

99BB

Pa nsombelu wa pa bantu

M.4_7-8: 10.

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa cilumbu cia mubambidikianganyi

Tudi ne mukanda wa muanetu Zacharie Kamuena wa ku Lukalaba, mmuandamune pende ku lukonko luvua luela mu Munyaku 4: 7-8 kudi tatu Nyamabu Pierre wa ku Lukangu, wamba ne: baba mupostolo ewu mmuenze cilema cipite bunene, bualu mmubuelele pa dididishi kabidi mmuupule lumu lua muana wa bakaji. Kavua ne bua kuenza bualu abu ku makolela to. Apo uvua ne bua kumonangana ne baledi ba nsongakaji bua bamutuile citungu cia buku. Bualu dibaka dijalame didi ne bua kuikala dimanyika ne dianyishibua kudi baledi ba mulume ne ba mukaji.

Munyaku udi pawu webeja se: Padi muntu musue kusela mukaji wa bukole bua bende bana , udi wenza bimpe anyi? Baledi ba muana wa bakaji badi mua kuanyisha musedianganyi wa mushindu ewu anyi? Nudi nutuila dilumbulula dia baba mushinga kayi; yeye muambe ne: "Mvua musue kumusela, kadi baledi bavua babenge"; uvua muakule bimpe menemene anyi?

 

99CC

Pa Ciluba cietu

M.4_7-8 : 1.

M.4_9-10 : diandamuna   

Ngakuilu wa Ciluba

Kulukonko luela mu Munyaku 4_7-8: 1 pa Ciluba cietu, bana betu aba: Albert Nkongolo Tshiongo wa mu Cikongo cia Kizito wa Bulenga, Tharcisse Tshiamanga wa ku Bena Cimpuma, Gaston Kadima wa ku Muene-Ditu, Augustin Mbaya wa ku Ngandanjika mu Nkolongo, Zacharie Kamuena Ngoyi wa ku Lukalaba, Crispin Kalala wa mu Bena Cibuabua, Emmanuel Ilunga wa mua Kanyana, Tuku Félicien Shambuyi wa ku Ngandanjika ne Augustin Mbuyi Citenda Musadidi wa mu Bakua Cimuna, mbandamune baleja ne: Biambilu ebi bibidi bidi biamba malu mashilangane:

- Untuadile bilamba mmumue ne: umvuile nabio ku bianza wewe muine.

- Untumine bilamba mmumue ne: ubipeshe muntu kampanda, bua abifikishe kundi, nansha wewe mushale.

 

99DD

Pa nsombelu wa pa bantu

Pa diselelangana

M.4_7-8 : 3.1.

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa muanda wa diselela muku

Ku lukonko luela mu Munyaku 4: 7-8 pa muanda wa muntu muselele muku wende mukaji, tudi ne mandamuna matufundila kudi betu aba: Mpoyi Tshimankinda wa ku Bakua Sumba, Emmanuel Ilunga wa mua Kanyana ne Tharcisse Tshiamanga Nkashama wa ku Bena Cimpuma. Bana betu aba badi bamba ne: Muntu kena mua kuselela muku wende to. Kabidi kuetu ku Baluba eku ki mbimpe kusomba ne mukaji mukuselela kudi muku webe nansha, bualu bidi bienza bu muntu wangata muanende wa bakaji muine. Pa nanku tatu udi ne bua kualuja lupetu lua kudi muku wende pa lukasa.

Anu pa muine muanda ewu tatu Crispin Kalala wa mu Bena Cibuabua, munemu mu Mbujimayi, udi usakidila pende wamba ne: Eci ndiambuluisha bushiwa, kadi didi ne njiwu munda muadio, bualu pikala muana wa bakaji ewu muikale wa mulambu, nebienze bu tatu muabanyangane lupetu lua mushika ne uvuaye mululambule.

Pashishe tatu Zacharie Kamuena wa ku Lukalaba ne tatu Albert Nkongolo wa mu Kizito badi bamba pabo ne: kuselela muku webe mukaji ki mbibi to, bualu padiku nsombelu mulenga munkaci muebe nende, udi udiumvua anu bu muanende.

 

99EE

Pa nsombelu wa pa bantu

Mu diku

M.4_7-8 : 3.2.

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa muanda wa mukaji mupiana

Tudi bapete mandamuna ku lukonko luvua mu Munyaku 4_7-8: 3.2. pa cilumbu cia muana muakunyi uvua mupiane mukaji'a mukuluende, ewu pende muikale ne muoyo, cibi mushale mu lukanu bidimu mulongo, bana babo bine kabamanyi kuvuabo bamulamine. Bakavua bela meji ne: mmumane kufua. Mandamuna aa mmatutumine kudi bana betu aba: Tharcisse Ciamanga wa ku Bena Cimpuma, Albert Nkongolo wa mu Kizito, Crispin Kalala wa mu Bena Cibuabua ne Augustin Mbaya wa mu Nkolongo, badi bamba ne: Mukaji udibo bapiane ewu kena ne cilumbu to. Bena diku dia mulume badi ne bua kulongolola mukiya ewu: Bangate mukulu ne muakunyi, babasanse mashi, mukaji ashale kua muakunyi; pashishe baselele mukulu mukaji mukuabo.

 

99FF

Pa milambu ya kabukulu

M.4_7-8 : 5.

M.4_9-10 : diandamuna   

Mua kupita nayo lelu

Ku lukonko luela mu Munyaku 4_7-8: 4  kudi muanetu Kasenda Kasangana wa mu Miba, pa cilumbu cia mulambu wa mishika ya tatu muselela kudi bana bende, tatu Tharcisse Ciamanga wa ku Bena Cimpuma mmuandamune, uleja ne: Biuma bia mishika yalelabo kudi tatu ewu bidi amu biende yeye. Udi mua kubipa bana bende amu ku disua diende, bu muvuaye mubaselele kabidi anu ku disua diende. Ne tatu Albert Nkongolo wa mu Kizito udi uleja pende ne: biuma bia mishika ya tatu ewu, mbimpe abilambule amu bena diku diabo.

Pashishe tatu Félicien Tuku Shambuyi wa ku Ngandanjika udi usakidila pende wamba ne: Bana banyi, ne mukaji muine udibo banselele, se mbintu bianyi bionso. Nanku ciena ne dibanza dia kubalambula mulambu nansha.

 

99GG

Pa bibidilu bia kabukulu

M.4_7-8 : 2.

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa luipiku lua mamu kua muanende wa bakaji

Tudi ne mikanda mu bianza ya kudi bana betu aba: Tharcisse Tshiamanga wa ku bena Cimpuma, Gaston Kadima wa ku Muene-Ditu, Albert Nkongolo wa mu Kizito, mu Lukalenge, Crispin Kalala wa mu Bena Cibuabua, Augustin Mbaya wa mu Nkolongo ku Ngandanjika, Emmanuel Ilunga wa kua Kanyana ne Mpoyi Cimankinda wa ku Bakua Sumba. Bonso aba mbandamune mushindu wa muomumue ku lukonko luela kudi tatu Kanyiki Donatien wa mu Inabanza, ku Ngandanjika, mu Munyaku 4: 7-8: 2, bamba ne: Muledi mukaji kena mua kuenza luipiku kua muanende wa balume to, bualu muana wa balume biende bionso bidi bualu bua diku diabo. Kadi muana wa bakaji yeye udi wenza diku dikuabo, mmomumue ne: dia ku babayende. Ke padibo benza luipiku kuende, bua kusankisha bayende ne diku diabo kabidi ne balunda bende. Ne tatu Crispin Kalala udi usakidila diyi, wamba ne: Luipiku ludi ne kipacila ka kupesha muana wa bakaji bujitu ku babayende, kabidi ludi lubuela ku mulongo wa biende bia bumpianyi bidiye upeta kudi diku diabo. Tatu Emmanuel Ilunga wa kua Kanyana udi wamba pende ne: Bintu bine bidibo baya kuipika kua muana wa bakaji ebi se mbifumine anu kudi bayende, mbuji wa luipiku se udi ufuma ku uvuabo balombe musedianganyi kudi baledi ba mukaji diba dia dimutungila citungu cia buku.

 

99HH

Pa milambu ya kabukulu

M.4_7-8 : 6.

Tangilayi kulu eku ku 99K ne ku 99H

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa dididila dia milambu

Ku lukonko luela mu Munyaku 4_7-8: 4 pa cilumbu cia muntu mudidiile mulambu e kudia ne wa muakunyiende, bua pavua uvua muyakanyine mubenge mua kuyakidila, mbandamune kudi babadi betu aba: Mpoyi Tshimankinda wa ku Bakua Sumba, Crispin Kalala wa mu Cikongo cia Joseph wa Bulenga mu Bena Cibuabua ne tatu Mbaya Augustin wa ku Ngandanjika mu Nkolongo. Badi bamba ne: bua kulongolola mukiya ewu, mbimpe udi mudidiile milambu eyi ayiluke. Pashishe bobo balambudi ba mishika ne udibo bayilambula bapetangane kabidi balongololangane munkaci muabo, bua bamone mua kusuikakaja diku cintu cimue.

Bua diluka dia mpetu edi, tatu Mbaya Augustin mmusakidile wamba ne: Mukulu apatule mushika, muakunyi apatule wende; mudi wa biuma ayele lupembe.

 

99II

Pa milambu ya kabukulu

M.4_7-8 : 4.

M.4_9-10 : diandamuna   

Pa muanda wa biuma bipingaja

Amu pa muanda ewu wa mulambu, tudi ne mukanda wa kudi muanetu Mpoyi Jean Médard wa mu Bakua Sumba, udi wandamuna pende ku lukonko luela mu Munyaku 4: 7-8 bua nsongalume uvua mupingajile tatuende mukuabo biuma bivuaye mumuselele nabio. Muanetu Médard udi wamba ne: padi nsongalume ewu mupingajile tatuende mukuabo biuma, kakuena bualu to. Cikole avuluke ne: paseleshaye bende bana, neikale anu ne cilumbu cia kulambula milambu bu pa cibidilu.