nkonko

(2005)

 

 

mua kualukila ku

mbangilu wa Munyaku

 

muakulu wetu wa Ciluba

*ciakuilu cimpe ne cibi - - -

*ngumvuilu (muena lala - muena meji) -

*kumanya muakulu -

 

nsombelu mu bantu

*mudimu -

*bana bimansha (mu cisalu) -

*kumanya malu (abbé wa nzanzanza nnganyi?) -

(muashi wa cisumbu cia bamumpele) -

*mala ne diamba -

*nkoleshilu mubi (dibenga kutuma muana ku kalasa) -

(nkoleshilu mubi kudi bakaji bipangu)  -

(dikonyangaja muanakudi mamu) -

*nsombelu mubi wa bena nzubu

(dikokangana bua ndambilu) -

(ewu ne biende bintu ewu ne biende) -

(padi muena nzubu mubengele mu ditunga) -

*ngenzelu ya basalayi -

*nsombelu wa bena ditunga

(Kabeya Kamuanga) -

(cilamba cia muana wa muoyo ta cia muana mufue) -

(cilumbu cia mudioshile mua mukuluende) -

*bitendelelu (bia Katolike mbishaqdile anyi?)-

*ku Baluba (bukalanga) -

(muana muoshe nzubu) -

 

nsumuinu ya bankambua

 

 

malu a / bibidilu bia kabukulu

*dinyikangana mena - -

*kumanya malu a kale (kasala ka muena Kafumbu) -

*mua kupita nabio lelu 1°1(buenzavi bua mu nzubu) -

1°2(kubanza mu nzubu wa baledi) -

*muanda wa cibindi -

*kumanya malu a bisamba (nzubu ya bakwa Mukendi) -

*milambu - -

 

maciompakana

 

 

 

Mianda ya kabukulu

M 10_1-2    lukonko 1

Pa dinyikangana mena (1°)

Munyaku udi webeja se :

Mu Kasayi muetu emu, kale ne lelu, dinyikangana dia mena didi ne kipacila kayi ? Kabidi didi dilonda njila kayi ?

diandamuna

 

masangu

M 10_1-2    lukonko 2

Pa mianda ya kale (dinyikangana mu meku) (2°)

Munyaku udi webeja se :

Bua cinyi bana ba Kalonji Milabi : Lukusa (ta Mbuyamba), Kabeya (ta Nkongolo), Ngandu Kashila, Lutumba, Mbiya, Cisamba ne Hoyi, ki mbinyikeku tatuabo ? Nansha ba Kabedi pabo, mbimueke se : ki mbinyikeku mamuabo to. mBua cinyi kabidi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Muakulu wetu

M 10_1-2    lukonko 3 (1+2)

Ciakuilu cimpe ne cibi (1°)

Munyaku udi webeja se :

3.1. Bua Ciluba cietu, nudi nuamba bishi bua ciakuilu cia mushindu ewu : « Udi anu muende ne kale », « Nemfike lumingu kumpala », « Ntu ngikalangana ku Katanda ?»

diandamuna

 

masangu

3.2. Miaku yetu ya musekelelu mu Ciluba idi ne bua kujimina anyi ? Tuambe ne : padi bantu bitaba Nzambi, badi ne bua kulekela muakulu wabo anyi ?

Mu bitendelelu bivule, miaku ya musekelelu mu Ciluba idi mu njiwu ya kujimina. Monayi mudi bantu basekelelangana lelu:

    « Tatu mitendelelu », ewu pende ne : « Mitendelelu wa Nzambi » ;

    « Bansantu Aleluya », aba pabo ne : « Amene » ;

    « Mamu ditalala », ewu ne :  « Dikalaku »

    « Tatu mioyo yetu », ewu ne : « Mioyo yetu mamu ».

Bidi bia bungi, katuena mua kubitela bionso to. Kadi citudi tudiebeja cidi anu cia se : Mutudi tuenza emu, ke mudibio bienzeka mu bisa bikuabo bionso anyi ?

diandamuna

 

masangu

 

M 10_1-2    lukonko 4

Ciakuilu cimpe ne cibi (2°)

Tatu Emmanuel Mulamba, wa kua Mulamba, udi webeja se :

Padi mamu wambila muanende ne : Kasonga wanyi, shala kumbelu, utangile ciomba cidi pa munya eci, utangile mbuji ne mvula. Mamu ewu mmuakule Ciluba cijalame anyi ? Kadi Ciluba cimpe cidi mua kuikala bishi?

diandamuna

 

masangu

 

 

M 10_1-2    lukonko 5

Ciakuilu cimpe ne cibi (3°)

Wetu Ngandu Paul wa ku Muene Ditu, mu Cibangu Mpata, udi ukeba ditokesha pa miaku ibidi eyi :

« Kuleja ne kuamba ». Muntu basombele bamuambila bualu anyi peshi bamuleja bualu ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_1-2    lukonko 6 (1+2)

Pa mudimu (1°)

Tatu Nzengu André wa ku Kabeya-Kamuanga udi wela babadi nkonko idi ilonda eyi :

6.1. Cidima udi unowa bia mu budimi, e kubipana bionso, dia kukuna dikumbana, yeye kuya kasumba maminu mu cisalu ; ne ewu udi ubumba maminu bua kualopola cikondo cia dikuna : Ku babidi aba, udi mumanye mudimu wa bucidime menemene nnganyi. ?

diandamuna

 

masangu

6.2. Bantu badi ne makanda a budimi, kadi bikale banyema ku misoko bua kukungilangana mu bimenga, kabayi ne mudimu wa kuenzamu. Bantu aba badi benza bimpe anyi ? Nudiku penu mua kubambila cinyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_1-2    lukonko 7

Pa bana balekelela (1°)

Tatu Augustin Cishimbi wa mu Kasaka kakulu, udi webeja babadi se :

Pikala Mbulamatadi wetu kayi mushikije muanda wa dipingaja dia bana ba mu cisalu ku mbanza ya baledi babo nansha wa dibapetesha muaba musunguluke wa kusomba ; kabidi pikala baledi pabo bananuke anu ne dimansha dia bana, cituenze ncinyi bua kujikija disama edi ?

Bibi bia buena bivua panshi ebi, ki mbifuane kuenzeka kabidi anyi ? (Vulukayi ditapangana divua dienzeka mu ngondo wa     Kabitende 2004 mu Mbujimayi munkaciu mua bansonga bimbi ba mbongo ne bana ba mu cisalu.)

Ditunga edi nedishale padio anu dia malu makodiakane anyi?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_1-2    lukonko 8

Pa  Nkoleshilu mubi (2°)

(nkoleshilu mubi kudi bakaji bipangu)

« Kandindi sama mapa, mmuwunangile mua kuenda mulu »

mBatufundile kudi mubadi wetu, tatu Oscar Badibanga Nsambuka, wa ku Citolo, bua kutueleshisha meji pa muanda wa nkoleshilu wa bana, wamba ne :

Meme, Oscar Badibanga, ndi ne bakaji basatu ne bana mulongo. Ndi mutete mua kukolesha bana aba pa dianyi dimanya e kupanga. Bana badi bakola anu ne ngenyi inayi, bilondeshila mutudi petu bantu banayi mu lubanza.

Kadi ndi mumanye se : Bonso baabala mifundu yanyi eyi, nebambutule ne bipendu, bamba ne : Ewu mmulume kayi udi mupange diyi dia bukokeshi mu lubanza luende ; panyi eku ndisamuna mundi luamba lumana mu cijengu cindi nsombele.

Ndi munkaci mua didiebeja se : Bankambua betu bavua ne bakaji bipangu, bamanye mua kukolesha bana, kadi mbishi mudi muanda ewu umpita meme dikanda ? Pandi mudikonkonone bilenga, meme kumona se : bakaji banyi ke badi babi. Bualu bobo ke badi bapesha bana ngenyi ya diabulukangana munkaci muabo ne ya dibenga kunteleja.

Meme mufile dinyoka kudi muana, mamuende udi ujukila kulu ne : Udi mukine banyi bana, munange anu ba bakuabo. Mukaji yonso udi wambila bende bana se :Kanuikadi batebelele to, cianana nebanudiate mu dikasa kudi ba kuaka.

Mukaji yonso, kantu koko kajimine mu nzubu muende, yeye musue kuakula, meji ende adi anu ku bana ba mukenende ne : ke badi bibe. Kabidi pandi njoja bimpe, ndi mmona se: Dinanga dionso dia bana didi amu mu bamamuabo.

Pa kumona bia nenku, ndi ndomba babadi nanyi bonso ba Munyaku bacidi bujike ne badi ne mukaji umue se: Kanulondi njila utudi tuetu balonde ewu to. Nuenu bidikije, nenudikonka bu meme kunu.

Bifunda kudi tatu Oscar Badibanga Nsambuka wa ku Citolo.

Munyaku pawu udi unukonka nuenu babadi se : Panudi nubala bualu ebu, nngenyi kayi idibu bujula munda muenu ? Andamunayikoko

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_3    lukonko 1

Kumanya malu (1°)

Abbé wa nzanzanza nnganyi?

Wetu Evariste Muntu’a Cibumbu wa ku Muene-Ditu, mmufunde webeja se :

Abbé wa nzanzanza mu ditunga dietu dia Kongo edi nnganyi ? Uvua wa mu provense kayi ? Dina dia tatuende nnganyi ? Kadi dia mamuende ? Uvua mulele mu cidimu kayi ? Wetu udi mua kuikala mumanye malu mashilangane adi atangila luendu lua muine nsaserdose ewu panu, anyisheku mua kutulondelawo.

Tuasakidilayi; ndi mutekemene diandamuna kudi banangi ba Munyaku bonso.

diandamuna

 

masangu

 

 

Bibidilu bia kabukulu

M 10_3    lukonko 2 (1+2)

Mua kupita nabio lelu (1°)

Tatu Jean-Pierre Kalala wa mu Mbujimayi, udi webeja se :

2.1.    Buenzavi bua mu nzubu: Padi nsongalume upetelangana ne nsongakaji kampanda mu nzubu mua mamuende mumuledi, cidi cikengela kuenza ncinyi ?

Muine ngenzelu wa nenku udi mua kupisha nsongalume ewu mukiya anyi ? Pikalabio nanku, mukiya ewu udi mua kujika bishi ?

 

Munyaku pawu udi usakidila kakonko, wamba ne :

2.2.    Kubanza mu nzubu wa baledi: Mu cisa cia Baluba emu, muntu udi mua kubanza ne muena kuende mu nzubu wa baledi bende, nansha bobo bamane kupatukamu anyi ? mBisamba kayi bia Baluba bidi mua kuikala ne cibidilu acio ?

diandamuna (1)

diandamuna (2)

 

masangu

 

 

Malu a kale

M 10_3    lukonko 3

Kumanya malu a kale (1°)

nNganyi wetu udi mumanye kutenda Kafumbu?

Bana betu babadi nanyi ba Munyaku, kolayi !

Meme wenu Fernand Ciebue Shambuyi,

ndi ngebejaku bana betu basombele bapeta

cibejibeji cia Munyaku wa nsona se :

Kakuenaku wetu wa muoyo mulenga, udi mua kutuelela kasala ka muena Kafumbu yonso musanga, kutuadijila ku bena Cibangu too ne kuinshi ku bena Kazadi anyi ?

Tudi ne bana mulongo, kabayi bamanye mua kutenda kuabo nansha. Nenku ndi ndomba kudi yonso udi mumanye mua kutenda kuetu ku Kafumbu’a bibemba, bua atuelele kasala ka cisamba eci.

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_4    lukonko 1

Pa  Nkoleshilu mubi (3°)

"Mamu mujalame kena mua kukonyangaja muanende"

(Muanda muangata mu cibambalu:
Njila uyile cingunga ...)

Tudi ne mukanda mufunda kudi tatu Venant Yambayamba, musonsodi wa bbtm ku Kasansa. Udi ulonda malu adi bamue bamamu balongesha bana babo ba bakaji, wamba ne :

Mamu kampanda, bavua bamutume kudi bayende bua kunowa bia mu budimi ku musoko. Dimue dituku, mamu ewu mu njila ne muanende, baya ku mayi, kubangaye dimulondela bia kuenza mu musoko, wamba ne:

Wewe mupete ndundu ya matala 100, ukose pebe 30, upane; bua wapeta pebe makuta a kuikala ula nawo kantu kadi kakusamina muoyo.

Wewe mupete kantu kuebe, watuma tuakutekela. Kabidi wewe muipike nyinyi, udie wa munefu, bua mubidi webe wikale munefuke. Kadi muana mulume yeye umupeshe amu mifuba. Kufikabo ne muyuki ewu pabuipi ne citanda kampanda cia Nzambi.

Bantu bavua mu citanda eci kupatukabo ne Mpasata wabo e kubanga ditandisha mamu ne muanende. Bua bungi bua dibayowakena dia bantu aba, mamu ewu e kulomba luse.

Nanku nuenu babadi ba Munyaku, nudi nuambaku penu bishi bua ndongeshilu wa mushindu ewu 

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_5    lukonko 1

Pa dikuacika dia mala ne diamba (1°)

Tatu Shimatu Kalemba, wa mu bena Kabimba, udi webeja se:

1.1.    mMunyi muajika buenzavi budi bufuma ku dikuacika dia mala ne diamba?

 

Mamu Lukalu Monique wa mu Mbujimayi, udi webeja pende se:

1.2.    Tatu kampanda, muikale kanuayi, udi ukuacika bikole ; pashishe usesukila mu bilamba, bana bende ne bakaji babo basombe. mMubelu kayi utudi mua kupa tatu ewu?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_5    lukonko 2

Kumanya malu (2°)

Tatu Evariste Muntu ‘a Cibumbu, wa ku Muene-Ditu, udi webeja se:

1. Muashi wa cisumbu cia Bamumpela ba Muoyo Mupeluke wa Mariya nnganyi? mMuciase mu cidimu kayi?

2. Muci wa kakawo badi bawudimaku penyi muetu mu Kongo emu ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Malu a kabukulu

M 10_5    lukonko 3

Pa muanda wa cibindi (1°)

Mamu Lukalu Monique, udi wela lukonko elu:

Mukaji‘a muana, yeye mubuele mu nzubu, e kusangana tatuende muenu mudiolole pa bulalu ; ncibindi anyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_5    lukonko 4

Nkoleshilu mubi (1°)

Pa muanda wa dilengulula kalasa ka bana

Mamu Lukalu Monique udi ukonka kabidi se:

Nudi nuambaku cinyi bua baledi badi babenga kufucila muana kalasa ne : Uyaya naku penyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_5    lukonko 5

Nsombelu mubi wa bena nzubu (1°)

Pa dikokangana bua ndambilu

Mamu Lukalu Monique udi webeja se:

Tatu kampanda udi ubedia misangu yonso kaleji, cilungalunga ne nsampu bidi muena kuende ulamba, neaa ne : "Bidi amu bilamba bibi."

Bana betu, ebu bualu mbua kupita nabu bishi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_6    lukonko 1 ne 2

Nsombelu mubi wa bena nzubu (2°)

Tatu Hilaire Ngoyi, wa kua Manda, udi webeja babadi se :

1.    Mu nzubu, tatu udi mua kuikala ne biende bintu pa bule, mamu ne biende anyi ? Pikalabio nanku, mamu nyewu ulomba bayende mfualanga ya kuenda nayo mushinga, eku muikale udidimina buende budimi pa bule, tatu udi mua kuenza cinyi?

Kadi ambayi, Mua-bana ewu nyewu wasunuku, wayi kuabo; bua padi tatu kayi mumupe mfualanga ivuaye mulombe.

Tatu washadi pende ewu e kupana ciomba cionso cia mu budimi bua mamu. Dia ewu upingana ku mbelu, e kuasaye bayende cilumbu, umunana ciomba ciende. Bakuetu, nudiku ne mibelu kayi ya kupesha bena nzubu aba ?

 

2.    Mu matandu, tatu udi upatuila muena kuende bintu mu nzubu, bua pavua ewu musue kudiowa. Pashishe mamu e kudipatuila bikuabo. Kadi diba dikalaye musue kupingana, wamubuejila bintu nnganyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_7-8    lukonko 1.1.

Ngenzelu ya basalayi ne bampulushi (1°)

Tatu Clément Muluila, wa kua Ciaba, udi webeja se :

1.1. Tudi tumona basalayi bakuatangana ku Mbujimayi, nangananga mu Bipemba, bua mala a kapia, eku pabo bikale baanua. Kadi kuetu kunu, kabena bakuatangana bua bualu ebu to. Pashishe ku Ngandanjika kabena bakuatangana bua diambulangana dia pa dikalu to ; kadi kuetu kunu kua Ciaba badi bakuatangana bua bualu ebu bikole. Nanku mu Kongo emu mudi mikenji mielela misoko kampanda, kadi kayiyi itangila misoko kansanga anyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_7-8    lukonko 1.2.

Nsombelu mubi wa bena nzubu (3°)

1.2. Nsongakaji kampanda mmutomboke ne mulume. Bualu bumane kumanyika, mamuende e kujula musalala, utandisha tatuende wa muana ne : Kuashi muana ewu cilumbu to ; ki mmuenze bualu bubi nansha. Yeye se mmukufuane. Wewe pebe kusombele ulala mu nzubu to, udi anu mubengele mu ditunga.

Pa bualu ebu, ndi ngebeja babadi nanyi se: Bua nzubu wa nenku kupetaye luendu lujalame, bidi bikengela cinyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_7-8    lukonko 2.1.

 

Nsombelu wa bena ditunga (1°)

Kabeya Kamuanga

Tatu Kalambayi Clément, wa ku Kenankuna, udi webeja se :

2.1. Bua cinyi tusombele tumvua bamba ku bisanji ne : « Kabeya-Kamuanga » nzubu wa bilumbu ?

diandamuna

 

masangu

 

Malu a kabukulu

M 10_7-8    lukonko 2.2.

Kumanya malu a bisamba 1°

2.2. Bilondeshila malu avua mafunda mu Munyaku 9:10 (diandamuna 3), pa nzubu wa bukulumpe mu bakua Mukendi, tatu Muamba Mudingila, wa mu bena Kabimba, udi webeja se: Nzubu ya bena Luabeya idi inga ? Bena Kanda ne bena Cidibi mbafume penyi ? Bua cinyi misangu mivule, mu dilondolola dia ndelanganyi, katuena tumvua batela bena Kabimba mu bena Luabeya ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Muakulu wetu

M 10_7-8    lukonko 3.1.

Ngumvuilu (1°)

Tatu Albert Nkongolo Tshiongo, wa mu Kizito, udi webeja pende bidi bilonda ebi:

3.1. Tusombele tumvua bamba ne: „Mbianyi bia muena lala, muena meji wapunga biende". Muena lala nnganyi? Muena meji pende nnganyi ?

diandamuna

 

masangu

 

M 10_7-8    lukonko 3.2.

Kumanya muakulu (1°)

3.2. nNganyi wetu udi mua kuntelelaku mena a nyunyi 20, a mici 20, a mpuku 20, a mpasu 20, a meshi 20 ne a bimuma 20 ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_7-8    lukonko 3.3.

Nsombelu wa bena ditunga (2°)

Cilamba cia kubuikila nacio muana wa muoyo ta muana mufue

3.3. Padi muana kumbelu kua baledi bende, tumumona kayi ne cilamba cia kudibuikila bua mashika to. Kadi padiye ufua, tumona basumba cilamba bua kubuikila citalu. Ngenzelu ewu udi uleja cinyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_7-8    lukonko 3.4.

Nsombelu wa bena ditunga (3°)

Cilumbu cia tatu mubedi mudioshile mua mukuluende

3.4. Tatu kampanda uvua muye kua mukuluende, bua kudiondopesha. Mukuluende e kumuteka mu nzubu wa muanende wa balume. Matuku apita, tatu e kudioshila mu nzubu emu. Baya nende ku ciondopelu, pende e kufua, panyima pa meba makese.

Nanku ndi ngebeja se: Bualu budi buenzeke ebu, budi mua kukebesha mfutu anyi? Pikalayo mua kuikalaku, udi ufuta nnganyi? Cidiye mua kufuta cine ncinyi?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_7-8    lukonko 4 (1+2)

Bitendelelu (1°)

Tudi ne mukanda mufunda kudi tatu Musawu François, wa mu Cikongo cia Gérard wa Bulenga munu mu Mbujimayi. mMuele nkonko idi ilonda eyi :

4.1. Kumpala kutuyaya eku, ngakuilu, ngenzelu ne nsambidilu wa ciena Katolike neikaleku anyi peshi neajimine ?

 

4.2. Bena bitendelelu bidi bifumine ku luseke lua bena Mishonyi badi batamba kuenduluka ne mukanda udi dina ne ngua Nzambi. Bena Katolike pabo badi ne udi dina ne ngua Mvidi Mukulu. Kadi diba ditudi tumata mu dilongesha nansha mu disambila, ngakuilu wetu, ngenzelu ne nsambidilu bidi bikadibuika anu mu bia bena bitendelelu bikuabo.

Nansha basadidi betu bakulu bine bakadi pabo badibuike mu biobio ebi. Nanku tuambe ne : Bietu bia buena Katolike bidi bituvuija bu bantu bashadile kudi bakuabo anyi ? Kabidi pa kuenza nanku katuena tuenda tufutuluja mpala wa Ekeleziya wetu anyi ?

diandamuna

 

masangu

 

 

Malu a kabukulu

M 10_9    lukonko 1.1.

Pa milambu (1°)

1. Muanetu Ntumba Crispin, musonsodi wa bbtm mu Mukishi Kafumbu udi webeja se:

1.1. Ku milambu eyi: wa mayi a munda, wa bakaku ne wa batawu, wa kulambula kumpalampala mmulambu kayi?

diandamuna

 

masangu

 

M 10_9    lukonko 1.2.

Pa milambu (2°)

1.2. Nsongalume, bamuselele kudi mukuluende, yeye mupete ende makuta, udi mua kualujila muanabu awu biuma kumpala kua dilela ne diselesha dia mushika anyi?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_9    lukonko 2

Ku Baluba (1°)

Bukalanga

Tatu André Nzengu, wa ku Kabeya Kamuanga, udi webeja se:

Muena mulongo ne mulunda webe, bobo bafika diacimue kumbelu kuebe, uwudi mua kupesha nkuasa kumpala nnganyi?

diandamuna

 

masangu

 

 

Nsombelu mu bantu

M 10_9    lukonko 3

Ku Baluba (2°)

Muana muoshe nzubu

Muanetu Ntumba Crispin, musonsodi wa bbtm mu Mukishi Kafumbu udi webeja se:

Udi ne muana kumbelu, yeye kuosha nzubu, bidi bikengela bamukuba cibawu cia mbuji anyi ? Kadi bua kumulongolola tudi mua kuenza cinyi?

diandamuna

 

masangu

 

 

diandamuna

 

masangu