Mandamuna
2003
(Citupa cibidi cia mandamuna 2003
Cia kumpala ncibuele mu mandamuna 2002)
M. 8_4-5 : diandamuna 28
Pa malongesha a mu nsumuinu ya bankambua
Mubadi wetu Placide Cikala wa ku bena Kalenda, mu Dinsanga; mmufile pende ngenyi pa malongesha adi bankambua bashiye mu nsumuinu, mianu ne tusala. Udi wamba ne:
Bana betu, dijinga dikulu dia muntu yonso se nkuikala bimpe panuapa. Pa bualu ebu, bankambua bavua beele nsumuinu, mianu, tusala bua kulongesha muntu mushindu wa kusomba panuapa bilenga ne bakuende ne bionso bidi bimunyungulukile. Malongesha aa avua adimuije muntu bua kuepela bionso bidi mua kunyanga nsombelu wende wa panu.
Cilejilu: Bankambua bavua babele bamfumu mua kusomba ne bantu.
"Bukalenga ncisangisangi…", "Bukalenga wabudia ne bantu"
Kulejabo bampeta mua kusomba ne balanda, ne kusaka aba mua kudipetela kabo kantu.
"Bidi muetu tente..."; "Mantonta mantonya"…
Tuetu ba lelu katuena mua kuela yetu mianu bua kubanga malongesha mapiamapia nansha. Bine bitudi tuenza ne tumone mpindiewu mbia kale.
Bua tuetu kulubuluja luetu lulelu, mbimpe tupatule ngenyi idi mu tusala ne mianu, tubiteke mu cienzedi. Nanku bana bamone citudi tuenza, batungunuke nacio.
Cilejilu: "Nkaya ndutatu, babidi mbapite"; "Bungi mbupite bulobo". Lungenyi lukulu ludi mu nsumuinu eyi ndua kujikija bunkaya, ne kuepela didieyemena.
Nenku mu mianda ya ditanta ne diya kumpala, tudi ne bua kuvudija midimu ya cinsangasanga, kukeba ngenyi pamue bua kupatula cintu cibobe. Pamona ndelanganyi yetu nanku, neyipete muoyo wa didisanga ne dikongangana. Bu muambile bakulu ne:
"Muana kapanga cia shandi, shandi wafua wamushila".
Bakulumpe baleje bana cilejilu cilenga; balekele kuosha mangonga mu munya:
"Kuoshi dingonga mu munya; bana nebashale kudia bijangala"
Pa nsumuinu ya bankambua
Ngumvuilu wa nsumuinu ne tusala (2°)
M.8_2-3 : lukonko 4.9.
M. 8_6-7 : diandamuna 7
Pa “Ebe mankenda bu a mukaji a Kanyungu”
Mamu Léonie Ndaya wa kua Ciaba mmumvuije se: Padibo batela ciambilu eci, mbasue kuamba se: Wewe, ebe mankenda mmapicishe.
Mukaji wa Kanyungu uvua musue kutokesha nzubu ne bia muomu bua bikale kezukezu. Kadi dimue edi, uyile kasukula too ne mafuwa avuaye ulambila, pawo mikale a buloba. Bua dipita kuapela ne nsuku, mafuwa kubomboloka onso. Ke bualu kushala mukana mua bantu too ne ku lelu.
Pa nsumuinu ya bankambua
Ngumvuilu wa miaku ne biambilu (3°)
M.8_1 : lukonko 3.2.
M. 8_6-7 : diandamuna 8
Pa “… muyile Mbala ku Basonga”
Tatu Albert Nkongolo Ciongo wa mu Kizito udi umvuija se: Ciambilu eci ncifumine ku Bakua Kalonji; bualu Mbala uvua wa Bakua Kaloji mua Mbala. Cidi cileja mudi muntu kayi mua kumanya bidi mua kumuenzekela kumpala kuyayaye.
Mbala uvua mutuma bua kufikisha bena buloku ku Basonga, mu Ludimbi. Ufika e kumuangatabo pende bu muena buloku; kushalaye kuine eku ciendelele.
Tatu Kamba Jean-Pierre mmuambe yeye se: Muaba ewu mbasue kuvuluka Mbala uyile kashidi ku Basonga. Muine ewu uvua mukendakane kuntu aku; kadi bua bungi bua masanka avuaku, yeye kusela e kulela bana. Bena diku diabo kuindila dipingana diende e kupanga. Muntu yonso udibo batuma; ukanenga pa muaba, badi bamufuanyikija ne Mbala.
Pa nsumuinu ya bankambua
Ngumvuilu wa nsumuinu ne tusala (2°)
M.8_2-3 : lukonko 4.3.
M. 8_6-7 : diandamuna 9
Pa “Nyoka umue kena mua kudikosa bitupa”
Tatu Clément Muluila wa kua Ciaba mmumvuije ne:
Bena diku dimue, kabena ne mushindu wa kupanduluka to. Nansha bobo batandangana bishi, badi anu ne cia kupungishangana bualu cifuafua ndisu, bulongo kabuena bufua.
(NB: bia ku bimanyinu 03DDD too ne 03III
mbiteka mu mandamuna 2002)
Pa maciompakana
(2) Pa dibaka
M.8_2-3 : lukonko 3
M. 8_6-7 : diandamuna 16
Pa njila ya dibaka
Tatu Nkongolo Ciongo ne tatu Clément Muluila mbambe se: Dibaka disombele dituadijila mu kabukulu e kushisha kufika kudi Mbulamatadi ne kudi Ekeleziya. Nenku, njila wa kabukulu ke udi mufilele kumpala kua mikuabo yonso.
Tatu Félicien Kazadi wa ku Ciala mmuleje se: Njila yonso isatu idi ikumbajangana. Kadi bidi bikengela kusakidilapu dinanga, bulelela, ditumikila meyi ne mikandu bia dibaka. Bualu biobio ebi ke bidi mua kushindika dibaka mu njila yadio yonso isatu.
(NB: bia ku bimanyinu 03KKK ne 03LLL
mbiteka mu mandamuna 2002)
Pa Ciluba cietu
M.8_1 : lukonko 1.1.
M. 8_6-7 : diandamuna 19
Miakulu mienyi mu Munyaku
Tatu Nkongolo Ciongo mmuleje se: Tuetu babueje minga miakulu mu Munyaku, katuakufika ku kipacila ketu ka kumanyisha bana ba lelu malu malenga ne meji masokome mu bibidilu bia bankambua to. Kabidi katuakubambuluisha ku dishikuluja muakulu wetu to. Ne tuetu bine netubangile penyi ne miakulu mienyi eyi?
Pa Ciluba cietu
Ngumvuilu wa muaku (1°)
M.8_1 : lukonko 1.2.
M. 8_6-7 : diandamuna 20
Pa miaku “mukua” ne “muku”
Tatu Albert Nkongolo wa mu Kizito, Augustin Kasongo wa ku Ciala, Jean Pierre Kamba wa ku Cibombo ne Clément Muluila wa kua Ciaba mbumvuije se: Miaku eyi “mukua” ne “muku” idi ne ngumvuilu mishilangane.
Mukua Kalonji ngewu udi muledibua mu cisamba cia bana ba Kalonji. Muaku ewu udi ufunkuina muntu muabo mumulela.
Pikala mukajiebe wa bakua Kalonji, nanku wewe udi muku wa bakua Kalonji.
Muku (mukua) wa Mpoyi ngewu udi musele mua tatu Mpoyi. Mpoyi ntatu muenu. Mu ciambilu eci, muku (mukua) udi uleja muntu udi muselangane anyi udi muselesha muanende wa bakaji.
Pa Ciluba cietu
Ngumvuilu wa muaku (2°)
M.8_1 : lukonko 1.3.
M. 8_6-7 : diandamuna 21
Pa muaku “bupika”
Tatu Albert Nkongolo Ciongo ne Clément Muluila mbandamune se: Muaku ‘bupika’ mmufumine ku disela ne ku disedibua. Padi muntu wamba ne: “mukaji wanyi meme” anyi “mulume wanyi meme”, mmusue kuleja ne: Ewu udi ku mikenji yanyi.
Bupika bua bamamu budi bumueneka diba didi tatu ulombola nzubu bibi, kayi ukonka lungenyi kudi muena nzubu nende; kabidi muikale uleja cikisu cikole pambidi pende.
Muanetu Jean Pierre Kamba wa ku Cibombo mmuambe yeye se: Mupika mmuena mudimu, udi kayi ne dikisha, kayi ne diyi dia kuamba to. Cionso cidibo bamuambila ke cidiye wenza.
Pa Ciluba cietu
Ngumvuilu wa miaku ne biambilu (3°)
M.8_1 : lukonko 3.1.
M. 8_6-7 : diandamuna 22
Pa muaku “bayanyi cina”
Tatu Nkongolo Ciongo udi uleja ne: Muaku ‘bayanyi cina’ mmufumine amu kudi Baluba. Kawena mu bisamba bikuabo to. Udi umvuija se: pankaci petu nebe padi cina cinene, pacidi bayanyi ne muoyo. Cina mmumue ne kucinangana.
Kamba Jean Pierre mmusakidile se: Muaku ewu mmusue kuamba ne: Muanabo ne bayanyi mmuntu wa kucina ne kunemeka.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu ne bakuabo (1°)
M.8_2-3 : lukonko 1
M. 8_6-7 : diandamuna 24
Pa disambangana mu madilu
Tatu Nkongolo Ciongo ne tatu Fernand Cilumba wa ku Lusuku mbaleje se: Muntu udi muambuluishe muena madilu pa kumutuadila bia diamuanga nabio ki mmuenze bimpe to. Bikengela kumanya civua cimupangishe bua kuladika mukuende. Nenku tuambe se: uvua muladike muena madilu pambelu ke uvua mutambe kuenza bimpe.
Tatu Clément Muluila ne tatu Félicien Kazadi mbandamune ne: Ewu udi muladikangane mu madilu ne ewu uvua mufile kantu ka diatangalaja nako, bonso babidi mbenze bimpe, bualu mbakasamba muinabo mu dikenga.
*M.6_10: diandamuna 13 (2001)
*M.7_1-2 diandamuna 6 (2002)
M. 8_6-7 : diandamuna 25 (dienza bu lukonko lupialupia)
Pa muanda wa cizaka buanga
Tatu Ciamanga udi usakidila bualu bukuabo, bua se: Ciena mumone diandamuna dia Bayaya ku muanda wa cizaka uvua muakula mu Minyaku mipite to. Bua cinyi kabena baleja se: Muanda ewu ngua bushuwa anyi ne: mmubadingila? Nanku, ku Bayaya kakuena badi bamanye mukanda, badi mua kututokeshila cilumbu cia cizaka anyi?
M. 8_8 : diandamuna 1
Pa malongesha adi mu tusala ne mu nsumuinu (1°1)
Tatu Albert Nkongolo Ciongo mmuleje se : Nsumuinu ne tusala bidi bakambua batushile mbienza ne lungenyi lua Muena Kulu. Kakuena citudi mua kulunga kupita eci cikavua cienza ne lungenyi luende nansha. Yeye udi wenza muanda wenzelamu ciendelele.
Pa malu a kabukulu
Ku Baluba eku (1°)
M.8_2-3 : lukonko 5
M. 8_8 : diandamuna 3
Pa cibindi
Tatu Albert Nkongolo Ciongo mmuambe se: Mamu yeye mumacishe dipupila mu mpukapuka, bana bamone mubidi wende, muanda ewu ncibindi cinene. Cine eci cidi cikuata bana. Nanku, badi bacilongolola kudi bamamuabo mukuabo.
Tatu Félicien Kazadi wa ku Ciala mmuambe yeye se : Muanda ewu kawena ulela cibindi to, bualu muenzeke mu mpukapuka. Kadi pikalawu ulela cibindi, cidi ne bua kukuata mawu uvua kayi mudivuluke mu mvuadilu, kayi mumanye buneme buende.
Tatu André Nzengu mmusakidile se : Bua muanda ewu kulelawu cibindi, amu pikala muana mutue cikemu anyi muye kambila balunda bende ne bena mutumba. Diba adio bamamuabo mukuabo ke badi balongolola muanda ewu.
Pa kabukulu ketu
Ku Baluba eku (2°2)
M.8_2-3 : lukonko 7.2.
M. 8_8 : diandamuna 10
Pa dinyikangana mena
Tatu Albert Nkongolo Ciongo ne tatu Félicien Kazadi badi bumvuija se: Muntu yeye muinyike muena diku diabo, kena ne dibanza dia kuya kafikisha dina bu mudibo benza bua balunda anyi bamanyangana nabo to. Dina edi didi dinyunguluka munda mua diku; bualu yeye undi muinyike ewu, dina diende edi ndinyika padio muena diku mukuabo. Nenku, dina didi ne bujitu ngedi didi dipatuka mu diku, diya kubuela mu diku dikuabo.
Tatu Clément Muluila mmuambe yeye se: Pawudi winyika muena diku, udi pebe mua kumumanyisha muanda ewu ne kantu bua kuleja disanka.
Pa kabukulu ketu
Ku Baluba eku (2°2)
M.8_2-3 : lukonko 7.3.
M. 8_8 : diandamuna 11
Pa dibenga kusambangana
Tatu Albert Nkongolo Ciongo mmuleje se: Mamuenu yeye mupete bualu, mukaji’a muanende udi amu uya kumusamba. Ki mbimpe abaluluile mamuenende cilema cia padiye kayi umusamba mu ende madilu nansha. Kadi amanyishe bamamuenende bakuabo cine cilema cia muinabo acio.
Tatu Clément Muluila ne tatu Kazadi Félicien mbambe se: Mamuenu udi ne cilumbu cia kuleja mukaji’a muanende bulongo bujalame. Yeye ke udi ne cia kudianjila kumusamba. Diba adio mukaji’a muana pende nealonde cilejilu eci. Pikala mamuenu kayi usamba mukaji’a muana, ewu kamusambi pende to.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu ne bakuabo (2°)
M.8_2-3 : lukonko 6
M. 8_8 : diandamuna 14
Cipupu cia nkosa mishiku
Betu aba, Tatu Nkongolo Ciongo, Clément Muluila ne Kazadi Félicien, mbandamune ne : Cipupu eci, cidi cinyanga ditunga dietu, ncilela kudi bulanda, nzala, lukuka, dipanga dia midimu ne makenga makuabo. Bua kujikacio, amu bionso ebi bijike. Kabidi amu tuetu bapete bukalenga budi ne dinanga, buikale butua bantu mushinga. Kabidi Mbulamatadi udi ne cilumbu cia kuciluisha bikole, bualu yeye ke muenacio, udi muciminyishe bantu muine nyeye.
Wetu André Nzengu wa ku Kabeya Kamuanga mmusakidile se : Bua cipupu eci kujikacio mu ditunga dietu, amu balombodi bapiabapia ba ditunga bangate mapangadika makole. Badi ne bua kukuata ewu yonso udi ufila anyi udiadia mabuejila ne kumufucisha bibawu.
Munyaku pawu udi usakidila se : Wewe muanetu umanye ne : Bubi budi anu bubi nansha babuenza kudi bonso. Kadi katulambakenyi pa dikenga bua kuenza bubi to. Muntu yonso, yeye mubenge mabuejila, cipupu eci cidi citushila muaba.
Bakulu pabu bambile ne : Ki mbimpe kudia ntunda ya bisosa to.
Pa bibidilu bia bankambua
Ngenyi ya bena kale (1°)
Mu nsombelu (1°2)
M.8_1 : lukonko 2.2.
M. 8_8 : diandamuna 15
Pa buivi
Tatu Albert Nkongolo Ciongo ne Kamba Jean-Pierre mbumvuije se : Muivi yeye munyenge muntu cintu, muenacio udi amu ne lusanzu lululame lua kuela, kabidi udi mua kumuenzela bibi bionso bidiye musue ; bualu mmufile bintu biende kabiyi ku budisuile buende to, apo ku dicina dia cingoma. Kanyinganyinga kende kadi mua kulelela muivi diakabi.
M. 8_9 : diandamuna 2
Pa difuanangana dia mena a bisamba
Tatu Tharcisse Ciamanga udi wamba ne : Bakua Cilanda ne bena Cilanda ki mbantu bamue to. Mena abo ke adi mafuanangane. Kudi bimue bisamba bidi biumuke ku bikuabo, kadi mena abio mikale mashilangane.
Tatu Albert Nkongolo Ciongo wa mu Kizito mmmuleje yeye se : Bifuku bidi ne dina dia Cilanda, bidi ne mfuki umue. Cilanda cidi ku Bakuanga, cidi ku bakua Nsumpi nansha cidi kua Ntambua Kankonda nciocio cimue; bualu Muamba Mukuanga ne Mutombo mukua Nsumpi mbantu bamue. Kadi ba kua Ntambua Kankonda bapicile bobo mu cimuangi cia mu 1960 e kuya kasa kua Cizubu, bua ciyole cia nzala.
Munyaku udi webeja babadi se: diandamuna edi nudi nudiumvue penu bishi?
Pa milambu
Mua kupita nayo (2°)
M.8_8 : lukonko 2
M. 8_9 : diandamuna 3
Muana wa mukaji muisatu alambule nganyi?
Tatu Tharcisse Ciamanga ne tatu Nkongolo Ciongo mbambe se : Muana wa mukaji muisatu, yeye museleshe wende muana wa kumpala, udi ulambula muanabo mukulumpe wa kua mukalenga muadi. Museleshanganyi udi wangata muakunyiende wa kua mukaji muibidi bua kumushindikijaye mu luendu lua difila mulambu.
Muakididi wa mulambu yeye ke udi mumanye mua kupita nawo ne kuwufikisha munda mua diku. Nansha bana ba bakaji bakuabo badi pabo ne bua kulonda anu njila ewu.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu mu diku (2°)
M.8_8 : lukonko 3
M. 8_9 : diandamuna 4
Midimu ya mukaji muena nzubu
Tatu Tharcisse Ciamanga mmuleje se: Padi mukaji kayi wambuluisha bayende ku midimu ya nzubu, ewu kanji kujula bilumbu to, apo anji kufila mibelu. Pabenga mamu kuteleja, babanyangane menga.
Tatu Nkongolo Ciongo mmuambe pende se : Mamu udi kayi usadila bayende ne umuvuluka mu bionso mmudipue yeye muine muoyo. Nanku mbimpe bayende amupingaje ku bivuabo bambilangane ku ciseledianganyi ciabo. Bualu padi mamu ufika ku dilengulula bayende nunku, badi ne muaba udibo bapangakena. Pa nanku bidi bikengela bua baditacishe mua kumusha cilema cidi cinyange bulunda buabo.
Mamu Léontine Kamuanya wa mu Kizito mmuandamune yeye ne : Mamu mbamufuke bua kuambuluisha tatu ku majinga ende. Nanku kena ne bumfumu nansha bua mubidi wende to. Ku kale, bamamu bavule kabavua badima to, bavua basuna mayi, bangula nkunyi, bipika bia kudia balonda nabio batatu ku budimi. Mamu udi kayi ukokela bayende udi uvila bumamu buende. Tubela nsua, tubela kamonya. Wewe tatu pebe kuikadi musombele amu ditua dia kalata ne dinaya dia cisolo to. Vuluka mua kukumbajila mamu ende majinga, nangananga a didia ne a divuala.
Pa kabukulu ketu
M.8_6-7 : lukonko 1.2.
M 8_10 diandamuna 1
Pa mishinga idibo benzela cilembi mufue
Mamu Léonie Ndaya wa kua Ciaba mmuandamune ne : Cilembi yeye mufue, babilembi nende badi badisanga, baya mu cisuku. Bobo bakuata nyama, badi biya nayo ku madilu aku, belela cilembi udi mufue yende pa muaba, idi ishala badi bayipika, badia. Ke diabo dimukobolola adio.
Tatu Crispin Ilunga wa mu Mbujimayi udi wamba pende muomumue, kadi udi usakidila se : Padi babilembi bakuabo biye ne nyama ; bipika, badi balaba mufue ewu manyi ku mishiku, bamuambila se : Ikale wenza nunku matuku onso.
Pa kabukulu ketu
M.8_6-7 : lukonko 1.3.
M 8_10 diandamuna 2
Dishilangana didi munkaci mua cilembi ne cipinda
Mamu Léonie Ndaya wa kua Ciaba mmumvuije ne : Cilembi ngewu udi uya mu dita ne mbua. Cipinda yeye udi wasa nyama minene ku cingoma.
Tatu Ilunga Crispin udi wamba yeye ne : dishilangana didi munkaci mua cilembi ne cipinda ndikese.
Pa malu maciompakana
Maciompakana (8)
M.8_6-7 : lukonko 8
M 8_10 diandamuna 3
Pa basalayi ne bamfumu ba kabukulu
Tatu Albert Nkongolo Ciongo mmuleje se : Ku kale, mu musoko wonso muvua mfumu ne basalayi bende, bua kulama bantu. Kadi mfumu muine kabavua bamulama kudi basalayi to. Ne bobo aba pabo bavua bakokesha bantu anu ne diyi dia mukana patupu.
Kadi lelu ewu, biuma ke bikadi biteka bamfumu mu nkuasa. Nenku, padi bantu babenge mfumu, yeye udi unyemena kudi basalayi, bua bamutekeshile bantu ku makolela. Kadi, nansha bikale nanku, kudi imue misoko idi malu kaayi enzeka nanku to, payo mikale ne ditalala.
Munyaku pawu udi webeja se : Ku kale kuaka, bamfumu betu bavua ne basalayi anyi ?
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu wa bena nzubu (1°)
M.8_4-5 : lukonko 1
M 8_10 diandamuna 4
Pa dibaka dia mu bulunda
Tatu Tharcisse Ciamanga, Albert Nkongolo Ciongo, Nzengu André wa ku Kabeya Kamuanga ne Crispin Maweja wa ku Ngandanjika mbandamune se : Muntu musombe ne mukaji mu bulunda bidimu bivule, pashishe ewu kumusambakajaye ne mulume mukuabo, wa kumpala kena ne dianyisha dia kumufunda kua Mbulamatadi to ; bualu kavua mumufidile kantu nansha.
Mikenji ya kabukulu payo kayena mua kukuata mamu ewu to ; bualu kuetu kunu, biuma ke bidi bisuika mukaji ku mikenji ya diku.
Nansha Mbulamatadi pende udi mua kubuela mu cilumbu eci anu pikalaku meyi ne mikandu bidi bimupesha dianyisha adio.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu mu diku (1°)
M.8_4-5 : lukonko 2
M 8_10 diandamuna 5
"Kafuma pale, kaboza mayi"
Pa muanda wa tatu muena mukoso, wetu Tharcisse Ciamanga mmuandamune ne : Muena lubanza ipate muanabo udi muiye kumusombela kumbelu ne mukoso awu, bualu udi umunyangila bana .
Tatu Crispin Maweja pende mmuambe se : Mbimpe muena kumbelu abele muanabo, bua alekele kuela bana malulu, pa kubasongakaja nende.
Pashishe udi usakidila bua tatu muena luntuta ewu se: mbimpe alekele ngenzelu ewu, bualu udi mua kunyanga nsombelu wende ne muanabo.
Pa milambu
Mua kupita nayo (1°)
M.8_4-5 : lukonko 3
M 8_10 diandamuna 6
Pa diselesha
Tatu Tharcisse Ciamanga, tatu Nkongolo Ciongo ne tatu Crispin Maweja mbambe se : Muledi udi muselele muanende ne lupetu lua kua wende wa bakaji mmuenze bimpe; bualu muntu udibo balambula udi wenza cidiye musue ne mulambu wende.
Kabidi tatu ewu mmuntu mujalame, ukena lukuka. Kudi bakuabo basombele balekela bana bujike, eku bikale badila mpetu ya milambu mukana.
Pa muakulu wetu
Pa ditanta ne pa dijimina dia muakulu
M.8_8 : lukonko 4.2.
M 8_10 diandamuna 7
Pa lufu lua muakulu ne lua cisa
Tatu Tharcisse Ciamanga mmuandamune se : Nsonga udi kayi mumanye cidi miaku eyi yamba : Tatu mukaji, manseba ; mamuenu, bukonde… kena mua kusunguluja malu adiye mua kuenza nansha kubenga kuenza ku luseke lua bantu aba to. Udi mua kusambakaja nkunda mu manyi, manyi mu nkunda.
Tatu Albert Nkongolo mmuleje yeye se : Muntu udi kayi mumanye Ciluba bilenga, kena mua kumvua bujitu bua miaku eyi minene nansha. Pa nanku kena mua kucina udi muakanyine kucina nansha kunemeka udi muakanyine kunemeka to.
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu ne bakuabo (4°)
M.8_8 : lukonko 5
M 8_10 diandamuna 8
Pa mankenda a mu cimenga
Tatu Tharcisse Ciamanga mmuambe se : Bukoya budi bufuma kudi bantu badi baditambisha kabidi basue kuditemba ku mesu a bakuabo ne : Tuetu ke badiadia bimpe. Tudi tukuta, biakudia bilala mu ngesu. Ke padibo babimansha mu njila ne ku kala kua mpangu, bua babamone.
Wetu Albert Nkongolo mmusakidile se : Ditunga diodio difue, bionso bidimu mbifue. Muetu munemu, Mbulamatadi udi ne diapa diende dia mianda ya bukole bua mubidi mu ditunga. Nenku bu yeye muikale ufuta bena mudimu ewu bimpe, bavua kuikala benda bakenketa mpangu ne misesu, bua kumona mua kuluisha bukoya ne kuenzeja bantu bua batabalele mankenda.
M 8_10 diandamuna 10
Ditanta dia muakulu
Tatu Tharcisse Ciamanga mmumvuije se : Muakulu wetu mmunyanga kudi ndelu yetu ya lelu, idi ibikila baledi ne : " ba –vieux ", nansha ne : " ba-mère ". Abo mena mine mmanyanga onso : Ke mutukadi tumvua babikilangana ne : Kalao, Ciamako, Demulu, Beyala…
Tatu Albert Nkongolo Ciongo mmuambe pende se : Tuetu badi bakula Ciluba tuanji kudimanya, tudiangate ne mushinga. Tudi tumvua bundu bua kuakula muakulu wetu ku babende. Ngenzelu ewu mmubi. Bua cinyi bamishionyi ne bamumpela, bikale benyi, bavua bananga Ciluba, baciakula, pacio kaciyi muakulu wabo ?
Cidi cipita kunyanga kabidi cikondo eci, mpadi bimue bilongelu bibenga kulongesha bana Ciluba. Mbimpe tuetu bakulumpe tuimanyine muakulu wetu, bua bana batulonde. Tangilayi mufumine bana betu ku cimuangi cia Katanga, bafika munu, e kubinyikabo ne : mbena Katanga ; pabo bikale bena Kasayi. Bionso ebi anu bualu bavule ba kudibo kabavua bamanye Ciluba to ; bavua bakule amu Swahili. Nanku tulekelayi kulengulula nansha kunaya ne muakulu wetu.
M 8_10 diandamuna 11
Pa dilambula muntu mukaji milambu
Tatu Nkongolo Ciongo mmuandamune se : Bua kulambulabo mamu milambu mu diku, amu yeye muikale nkayende kua tatuende. Kadi yeye muikale ne bana babo ba balume, bobo ke badi bakidila milambu.
Ngenzelu ewu mmushindamene pa ne : Mamu ukadi muye mu diku dikuabo. Kabidi yeye museleshe wende muana, kena mua kulambula kuabo to.
M 9_1 diandamuna 1
Diselela pa (buena) mulongo
Mamu Léonie Ndaya wa kua Ciaba mmuandamune ne : muntu yeye muselele pa mulongo kakuena bualu to. Cidi ne mushinga ndisela, bulela bua bena mulongo kabuena ne mukandu ku luseke lua diselangana to.
Tatu Nkongolo Ciongo wa mu Kizito udi uleja se : Muntu yeye muselela pa mulongo, bionso bibidi bidi ne mushinga ; bualu mulongo kawutu ufua nansha. Umue yeye mufue, mukuabo udi amu mumanye bana ba mulongo nende. Dibaka diodio difua, bulongo budi bushala pa bana.
Pa malu miciompakana
Maciompakana (5)
M.8_6-7 : lukonku 6.1.
M 9_1 diandamuna 2
Kufumine mfuanka wa diamba
Tatu Albert Nkongolo mmuandamune ku lukonko lua Bukasa Vincent wa ku Tshilomba, wamba ne : Baluba mbafume ne mfuanka wa diamba ku ditunga dia Eciopiya.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu ne bakuabo (3°)
M.8_4-5 : lukonku 4
M 9_1 diandamuna 3
Pa mala a kapia ne a cibuku
(Muanda muangata mu "Njila uyile ...")
Ku lukonko luela kudi Munyaku pa dilekela dia mala a cibuku ne dinyemena ku mala a kapia, tatu Nkongolo Ciongo mmuandamune se :
Mala a cibuku ke mala malenga , bualu adi adisha mubidi ne ukucisha. Mala a kapia wowo adi wosha munda, atula mbidi, alepesha muntu maboko. Nanku baenji mbasue kushiya bantu kabayi ne mushindu wa kukonka nshima.
Pa malu miciompakana
Maciompakana (6)
M.8_6-7 : lukonku 6.2.
M 9_1 diandamuna 4
Pa mushinga wa mukulumpe mu diku
Mamu Ndaya Léonie ne tatu Nkongolo Ciongo mbandamune se: Mukulu wa diku, yeye muikale citaba’ a mvinyingu kena mua kulubuluja bantu to ; bualu ncibula’a ngenyi.
Diba adio, wewe ne bualu, udi mua kubukuacila nansha muana muakunyi uwudi mumone se : mmufuane kubuludika. Bualu bakaku betu bine mbambe se :
« Lungenyi nkabuji ka kapumbu, mukulu wapanga, muakunyi wamuleja ».
M 9_1 diandamuna 5
Pa diabanyangana dia bana
Ku lukonko luela kudi Félicien Muambi Beya, pa cilumbu cia baledi ne bana babo ba balume ne ba bakaji, wetu Albert Nkongolo mmuandamune ne:
Muanetu, vuluka se: Bana ne mamuabo mbintu biebe. Wewe mudidinge, muabanyangane bana ne muena kuebe, ukadi mujimije bumfumu buebe.
Kabidi wewe mupange muyuki mulenga ne bana mu nzubu, umanye kabidi se : Bana nebanange mamuabo kumpala kuebe ; bualu ke udibo bambila yabo ya munda, kabidi bayukila nende diba dionso
Pa malu miciompakana
maciompakana (9)
M.8_6-7 : lukonku 11
M 9_1 diandamuna 6
Pa "nkashama lekela lukuka…"
Tatu Evariste Muntu‘a Cibumbu wa ku Muene-Ditu mmufile lungenyi pa muanda wa bantu bavua basumbishangane nzubu ku Citolo. Udi webeja ne :
Diba divua bantu babidi aba basumbishangane nzubu, kabavua benzelangane mikanda ya cipungidi anyi ? Kabidi kakuvuaku bamonyi anyi ?
Anu pa wowo muanda ewu, tatu Evariste udi uleja bamfumu ba mu Citolo se : Nudi ne bua kukosa nsambu ya bantu pa yoyo, bavuluke se : Lungenyi lua « Ku cinu kuadianza muimpe » ndupite lua « Ku cinu kuadianza wenu ».
Bua kujikija, udi uleja mupanyi wa nzubu se : Nzubu ne bionso bidi mu lupangu alu kabiciena biebe to; bikadi bia musumbi.
Bakulu bambile ne : Kabela webe, kavinya disu ; anyi ne : Cibawu mpolonto mpolonto, watua kudi cibawu, kutu kudi muanenu.
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu ne bakuabo (5°)
M.8_8 : lukonku 6
M 9_2-3 diandamuna 1
Pa muanda wa diiba bintu bia Ekeleziya
Mubadi wetu Stéphane Mpoyi wa ku Kabeya Kamuanga mmuleje se : Kuiba bintu bia Ekeleziya kudi kupisha yonso udi wenza bualu ebu cibawu; nansha yeye muikale mutendeledi wa patupu nansha muikale mulombodi wa bena ditaba. Nenku pa bidi bitangila madimi a Ekeleziya, mbimpe bena ditaba badisuike, batekeku batentekedi, bua kusungidila bidi mu mpata. Benze nanku bua midimu yonso ya Bikongo. Pa nanku, banowe biakudia diba diakane ne babiele mu diyeba.
Pa Ciluba cietu
Pa ngumvuilu (4°) en pa Ciluba cijalame (1°)
M.8_6-7 : lukonku 9. 1+2
M 9_2-3 diandamuna 2
2.1. Pa ngumvuilu wa imue miaku
Bilondeshila nkonko miela kudi Munyaku pa ngumvuilu wa imue miaku ya mu muakulu wetu, tatu Crispin Ilunga Muyibenga mmufile diumvuija dia ciambilu cia ne :
Bualu mbuntondele pa kasubikidi.
Udi wamba ne : miaku eyi idi ileja se : Bualu ebu mbuntonde mu muoyo. Tatu Albert Nkongolo pende mmuambe bia muomumue, cikole muikale usakidila cikuabo citupa ku diumvuija dia tatu Crispin, wamba ne : Miaku eyi idi ileja se : Bualu ebu mbunsunge anu meme nkayanyi, panyi ciyi ne mushindu wa kubujikija.
Pashishe, bua
miaku ya ne : Nkuacila makasa,
babadi betu babidi aba mbumvuije se : Padi
muntu wamba nanku, udi ulomba muinende bua amuindile anyi amutekeshile luendu,
bua baye ciapamue.
2.2. Pa ngakuilu mujalame
Bua biambilu bibidi ebi : cia ne :« Ndi mukubikile bualu mbampeshe mikenji yebe » ; ne cia ne : « Ndi mukubikile bualu bua mbampeshe mikenji yebe », tatu Nkongolo Ciongo wa mu Kizito ne tatu Clément Muluila wa kua Ciaba mbandamune se : Ciambilu cimpe ncia ne :
« Ndi mukubile, bualu mbampeshe mikenji yebe ».
Pa kabukulu ketu
Ku Baluba eku (6°)
M.8_6-7 : lukonku 10
M 9_2-3 diandamuna 3
Pa difuila dia muana ku bamamuende
Tatu Crispin Ilunga wa mu Mbujimayi mmuleje se : Padibo batuta mamu bua muana mukafuile kuabo, ki mbua ne : bamansebende mbamudie to ; apo mbifume anu ku lungenyi lua ne : mukaji mmpika, musumba ku mfualanga.
Muanetu Albert Nkongolo wa mu Kizito ne Mpoyi Jean-Médard wa kua Ciaba mbaleje se : Mamu yeye mumbuke mu bimpe, muye kuabo, nansha muanda wa nanku muenzeke, kakuena cilumbu to. Kadi mamu yeye musunuke, muye kuabo mu matandu, diba adio muana yeye mukafuilaku, mitutu idi imueka. Nansha tatuende wa muana kayi mufila diyi dia kututa mamu, nsongalume mienzavi idi idienzela bia nenku.
Tatu André Nzengu mmuambe pende se: Malu aa asombele enzeka diba didi mamu mudiyile kuabo, kayi ne dianyisha dia bayende; anyi muikale ne dianyisha, kadi mukapicishe mafuku avuabo bamukosele.
Wetu Clément Muluila wa kua Ciaba mmuambe pende bia muomumue, kadi muikale usakidila se: Basombele batuta bamamuende wa muana, bua difuila dia muana ku bamansebende, mbanu ba diamba ne mala. Bobo aba badi bapua muoyo se: lufu ludi miaba yonso.
Bantu aba basombele kabidi batuta baledi diba didi nsonga nabo mufue. Tuamba ne: nsonga yeye kena mua kufua anyi?
Tudi tulomba bantu aba bua balekele bilela ebi.
Pa malu miciompakana
Maciompakana (4)
M.8_6-7 : lukonku 5.2.
M 9_2-3 diandamuna 4
Pa muanda wa meshi, buowa, mayi ne njilu
Tatu Crispin Ilunga mmuleje se : Meshi ne buowa kabiena ku mulongo wa nyinyi nansha wa bisosa to. Bidi munkacinkaci, kabidi basombele babisambakaja ku bisosa ta ku nyinyi. Njilu yoyo idi ku luseke lua bisosa, bualu idi ifumina ku biobio. Mayi a nyunyi adi mu lukongo lua nyinyi, bualu mmafumine kudi muena munyinyi.
Betu aba Jean Médard Mpoyi, Joachin Kabuta wa ku Lufingila ne Clément Muluila wa kua Ciaba mbaleje se : Buowa ne njilu bidi mu lukongo lua bisosa, bualu ke kudibio bifumina ; cidibio mbitue mukana bu nyinyi. Mayi, meshi ne bikuabo bu mudi nkala, bipopolu, mienza, mpasu bidi ku mulongo wa nyinyi. Wewe mudie kaleji kakutonde, pawudi ubidia, mukana mudi musanguluka. Kadi bintu ebi bionso mbibaki bia mubidi.
Tatu André Nzengu wa ku Kenankuna mmusakidile se : Buowa, mayi, njilu ne meshi bidi bibuela ku lukongo lua nyinyi, cikole bionso mbibaki.
M 9_2-3 diandamuna 5
Pa difuanangana dia mena a bisamba
Tatu André Nzengu mmuleje ne : Bena Cilanda ba kua Cizubu ne ba kua Ntambua Kankonda ne ba ku Bakuanga ki mbantu bamue to. Kabena balambulangana kabidi kabena mua kujikijilangana mikiya nansha. Cidi cifuanangane mmena ; kadi bobo bine mbashilangane.
Tatu Clément Muluila mmuambe pende se: Bakua Cilanda badi ku Bakuanga, ki mBakuanga bena dina to; kadi mbantu babuke. Nanku ki mbantu bamue ne bena Cilanda badi ku bakua Nsumpi to.
Wetu Stéphane Mpoyi wa ku Kabeya Kamuanga mmuleje se : Bantu aba badi cintu cimue. Cidibo bapandulukile ndikeba dia makalenga. Bakuabo pabo mbafuile dipiana dia bakaji ba mu lufuila.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu mu diku (3°)
M 8_9 lukonku 3
M 9_2-3 diandamuna 6
Pa bienzenza bia baledi ne bana
Tatu Tharcisse Ciamanga Lumina wa ku bena Cimpuma ne tatu Hilaire Ngoyi wa kua Manda mbumvuije se :
Mamu udi unua mala ne bana bende ba balume, pashishe ubanga disheta nabo maja, kabidi ne tatu udi usomba busombavi ne bakaji ba bana, utungula nabo matala, mbabueji ba lubola mu ditunga.
Mbimpe bantu aba balekele bilele ebi, bualu badi mua kupisha bana bibindi. Tatu adinemeke, bualu mukaji‘a muanende ki mmukajiende to. Kaputulu kende aku kadi mua kulengelela mukaji’a muana ku cinyi?
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu mu diku (4°)
M 8_9 lukonku 4
M 9_2-3 diandamuna 7
Muanda wa mbuji wa buledi
Ku lukonko lua mamu Ntumba Thérèse, lua pa cilumbu cia mbuji wa buledi wa kua muana wa mukuluende, tatu Ciamanga Lumina udi umubela bua avulamine miaku ya kansungasunga, mipatula kudi bukuende buende. Nyawu umuambila ne : Mamu, kolesha muoyo. Bakulumpe bambile ne : « Baakupala, kupolu menu, wadiakupeta ciebe, wadia».
Wetu Léonard Batubenga, wa ku Muene-Ditu, mmusakidile se : Lusumuinu ludi bukuende buebe mukuelele, lua ne : « Muana wa muanenu munga muntu …» ndua nkosa malela, lua dipanduluka ne dibengangana. Cidi bukuende buebe mukuandamuine nanku acio se nkunzekunze, usombelebo bambe ne: Udi ushibeya malongo. Buanyi meme, ndi nkulomba se: umufuile luse.
M 9_2-3 diandamuna 8
Pa diabanyangana dia bana
Tatu Clément Muluila mmusakidile diandamuna ku akavua mapatuke, wamba ne: Bana ba bakaji mbapite kulamata bamamuabo, bualu bobo ke badi mua kubaleja amue malu a pa bumamu buabo. Tatu kena mua kuela diyi mu malu adi mabafuane amu bobo to. Ebi bidi nenku kacia ku cifukilu. Diabanyangana dia bana ki mbilela bia bankambua betu nansha.
Pa milambu
Mua kupita nayo (3°)
M 8_9 lukonku 1
M 9_2-3 diandamuna 9
Pa muanda wa dibandukila dia nsongakaji mu mafuwa
Tatu Ciamanga Lumina ne tatu Clément Muluila mbandamune ne : Padi nsongakaji mumane kubandukila muabo, mupishilemu ngondo, mumusedi yeye mutandule cilumbu eci, batatuende wa nsongakaji kabena ne bukenji bua kukandamana ne biuma abio to. Badi ne cia kubialuja bionso.
Pa nsombelu wa mu bantu
Pa nsombelu mu diku (2°)
M 8_9 lukonku 2
M 9_2-3 diandamuna 10
Pa muana muibe biuma bia mushika
Tatu Ciamanga Tharcisse mmuandamune ne : Pikala muana wa yayebe muibe bintu ebi, pabio bikumbanyine mamuende awo, kakuena bualu to. Kadi pikalabio bia bende, muana anyi mamuende udi ne bua kubiluka bionso.
M 9_2-3 diandamuna 11
Ditanta dia muakulu
Tatu André Nzengu mmuambe se : Mulopo ufukile bisamba, upeshile cisa cionso wacio muakulu musunguluke. Nanku, muntu yonso udi unyanga wende muakulu anyi uwusambakajangana ne mikuabo, udi udivuija muntu mulubidile, udi kayi ne ciabo cisamba cisunguluke.
Bavule badi ne cilela eci mbapange too ne biota biabo bia dilolo, bidibo bapatukile.
Pa malu miciompakana
maciompakana (10)
M.8_6-7 : lukonku 12
M 9_2-3 diandamuna 13
Pa diendakana ne cingoma diba dionso kudi bampulushi ne basalayi
Wetu Clément Muluila mmuleje se : mpuluishi udi mua kuenda ne cingoma amu bamutume kudi bamfumu bende. Cianana cidi cishala cia buenzavi.
M 9_2-3 diandamuna 14
Pa muanda wa dijanga bana
Pa muanda ewu, uvua muakula mu Munyaku kudi tatu Crispin Ntumba wa ku Kafumbu, muanetu Hilaire Ngoyi wa kua Manda mmuleje se:
Muanda wa muledi mujange muana, kabena baya nawo ku bena Nzambi to. Tatu udi ne bua kukeba muntu udi mua kubadisha cibalu. Pashishe udi ukeba nzolo, ufuta bana babo. Abo pabo badi bakuila nende ku bakishi, bamulombele luse pa bubi buende. Bana bende badi bakeba pabo nzolo, bafuta ba tatuabo mukuabo.
Malu a Kabukulu
Kumanya malu a bisamba bietu (4°)
M 8_9 lukonku 6
*Kutangila: M 9_8 diandamuna 3
*Kutangila kabidi: M9_9: diandamuna 3
M 9_2-3 diandamuna 15
Ndelanganyi ya Kalonji Milabi
Bilondeshila bivua bilonda mu Munyaku wa 8 : 9 lukonko 6 , kudi mpasata Ntanda Citadi wa ku Ngandanjika, pa ndelanganyi ya Kalonji Milabi, muanetu Mpoyi Jean Médard, wa kua Ciaba mmufunde, uleja dilondangana dia ndelanganyi ya Kalonji eyi mushindu mukuabo. Umvuayi.
Kalonji Milabi ngua Cimanga Luasa-Mbuta. Yeye ewu uvua mufumine kua Mpanya-Lumpungu. Diba diumbukileye kuine eku, uvua bujike, kabidi kavua ne bukalenga to. Kufikaye mu lubanza lua Kasongo Kadimbi Nkumuimbua, mu Basangana. Mukalenga Nkumuimbua kumuakidilaye.
Mu muine musoko ewu wa Basangana, Cimanga kupetangana ne nsongakaji, muana wa Kadimbi Nkumuimbua, muikale dina ne : Mpunga. Kulelaye nende muana e kumuinyika ne : nKalonji, dina dia Kalonji Mutombo Kamunu wa Nkumuimbua (Basangana).
1) Bana ba Kalonji Milabi balela ne Kabedi’a Ilunga mbobo aba : Kabeya Nkongolo, Mbuyamba ne Kabula Mpuka.
2) Bana balelelaye ne Nyemba mbobo aba : Mpoyi Cisamba (Bakua Cisamba) ne Hoyi Cikolo (Bakua Hoyi).
3) Kua Odia, Kalonji kulelaye Mbiya (bakua Mbiya’a Odia).
4) Kua Cibuabua kulelaye Lutumba Odila (bak’Odila) ne Ngandu Kashila (Bakua Kashila).
Bana ba Mbiya’a Odia wa Kalonji Milabi mbobo aba :
Kuinshi kua lubanza, kua Muvuba, kuvua Kakona (bena Kakona), ne Malaba (bakua Malaba).
Kua Kaseka, ku mutu, kuvua Mpoyi Citala (Bena Citala) ne Cimanga (Bakua Cimanga).
Bana ba Kabeya’a Nkongolo wa Kalonji :
Kua Ntanga wa Bakuanga kuvua Lukusa (bakua Lukusa), kua Bitota wa bakua Sumba kuvua Kabengela, muledi wa Cimanga (Bena Cimanga) ne Mukendi Mujilanga (Bajilanga).
Anu yeye Kabengele ewu ulelele kabidi, kua Kashika wa bakua Tembua, Kayembe Kamuesha (bena Kayembe); Kalala (bena Kalala) ne Mbikayi, muledi wa Mukendi (Bena Mukendi).
Bana ba Mbuyamba wa Kalonji Milabi:
Mbuyamba uvua mulele bana badi balonda aba:
Kua Mbuyi wa bena Kafumbu: Lukusa, udibo babikila ne: Lukusa lua Mbuyamba.
Bana ba Lukusa mbobo aba: Cisuaka (bena Cisuaka), Mpunga (bena Mpunga), Kolela (bakua Kolela), Mbikayi (bakua Mbikayi), Kabundi (bena Kabundi) ne Nsana muena ndelanganyi idi dishiya dia Kalelu, luseke lua Ngandanjika.
Ndelanganyi ya Kalala wa Kabeya’a Nkongolo
Kalala upianyine Cibunda, mukaji’a mukuluende e kulelaye Mutombo Kalemba (bena Kalemba), Kabeya Kamuala (bena Kamuala) ne Mbenga Lungu (Bena Lungu).
Ku ndekelu wa mifundu yende, muanetu Médard udi utela kabidi Mpoyi Cibunguluka munkaci mua ndelanganyi ya Kalonji. Udi uleja se: Mpoyi Cibunguluka uvua mulele wende muana, dina diende mMukendi Mbangila.
Yeye Mukendi Mbangila ewu kulelaye ne muena kuende Musuamba, bana badi balonda aba: Mukendi Cilobo, Luabeya, Mukendi Cimpuma ne Kalenda.
Bua kujikija, mufundi wetu udi wela nkonko idi ilonda eyi, ulomba nayo diumvuija kudi Mpasata Emmanuel Citadi ne kudi babadi bakuabo. Nkonko mine idi nunku:
1. Kabedi’a Ilunga uvua mubikidishe muanabo Mpoyi Luabanya makalenga, bua iye kuabanyina bana bende makalenga anyi?
2. Pikalabio nanku, bua cinyi bukalenga bua bakua Kalonji kabuena bupicila mu Basangana?
3. Bua cinyi pasombele bakua Kalonji benza mishinga ya makalenga (dibanji, nkoboloji…) Basangana kabena bimanapu?
4. Civua bakua Kalonji baficile Basangana ntulu muisu ncinyi?
5. Basangana bavua lukuna ne musoko wa bakua Kalonji bua kuluangana mvita ya ntulu eyi anyi?
6. Dina dia bukalenga bua Basangana ndina kayi?
Bana betu, suayi numpesheko diandamuna ku nkonko yanyi eyi, bua mpeteku panyi dimanya dijalame dia mianda ya bankambua betu.
Mpoyi Jean-Médard wa kua Ciaba.
M 9_4 diandamuna 4
Diselela pa mulongo
Muanetu Alexis Kabeya Cisawu mmuandamune ne: Dibaka mbulongo. Padidio dikale dia pa mulongo, nansha diodio difue, bulongo budi bushala, busuikakaje kudi bana. Nanku bibidi ebi : dibaka dia pa mulongo ne mulongo muine mmalu a mushinga.
M 9_4 diandamuna 6
Pa dibenga kulambula bamamu mu meku etu
Tatu Cimanga Mpinga wa ku Ngandanjika mmufile diandamuna dishilangane ne makuabo akavua mapatuke mu Munyaku. Udi wamba ne:
Mu Meku mavule, kabena babenga mua kulambula bamamu milambu to. Padi mamu muyakanyine, badi ne cia kumulambulayo.
Kadi tuvuluke se : mbimpe kulonda njila mulelela wa milambu ne kuyipesha anu udi muyakanyine. Misangu mivule, nansha bua kulambula batatu, bena diku basombele bakondakaja malu. Mulambu udi ulonda njila wa bukulumpe ne buntunga’a mulongo. Pikala mamu ntunga’a mulongo mu diku, badi bamulambula.
M 9_5-6 diandamuna 8
Pa muanda wa dijanga bana
Tatu Evariste Muntu’a Cibumbu wa ku Muene-Ditu udi wela Ntumba Crispin wa ku Kafumbu ne Ngoyi Hilaire wa kua Manda diboko mulu bua mifundu yabo.
Udi wamba ne: Didia dia cibalu ki mbuanga to, apo nngenzelu wa didilengeja, didikobolola ta dikobololangana
M 9_8 diandamuna 3
Ndelanganyi ya Kalonji Milabi
Pa bukalenga bua bakua Kalonji ne bua Basangana
Ku lukonko luvua luela pa muanda ewu kudi Mpoyi Cimankinda, muanetu Nkongolo Ciongo mmuandamune, wamba ne : Bukalenga bua bakua Kalonji mbua bana ba Kalonji ; bua Basangana mbua bana ba Kasonga Kadimbi Nkumuimbua. Nanku makalenga abidi aa mmashilangane.