nkonko
(2001)
|
|
| masangu njila |
|
*Ngakuilu muimpe 1°- 2° -3°(1-2-3) - *Ngumvuilu °0° - |
|
*mu Baluba °0° - *buena Kristo buetu/ buena nzambi 1°1 - 1°2 - 1°3 - 2° - *kuabo kua muntu °0° -
*nsombelu mu diku
1°-
2°-
3°-
4°-
5°-
6°- *nsombelu ne bakuabo 1°- 2°- 3° - 4° - 5° - *nsombelu wa bena lelu 1°- 2° - *nsombelu wa bena nzubu 1°- 2°1 - 2°2 - 2°3 - 2°4 - 3° - 4° - *tulasa tua bana °0° - |
|
*bua bana bakena ba mulambu °0° - *"bena lelu belela nsuya manyi" 1°- 2° - *mua kupita nayo lelu 1°- 2°- 3°1 - 3°2 - 3°3 - 3°4 - 3°5 - 3°6 - *njila muimpe wa milambu °0° - |
|
malu a kabukulu = bibidilu bia kabukulu *bienzenza bia bena dibaka °0° - *ku Baluba eku 1°1 - 1°2 - 1°3 - 1°4 - 1°5 - 1°6 - 1°7 - 1°8 - 1°9 - 1°10 - 10°1 - 10°2 - 10°3 - 10°4 - 10°5 - 11°- 12°- 13°1 - 13°2 - 13°3 - 13°4 - 13°5 - *kumanya malu a kale 1°- 2°- 3°1 - 3°2 - 3°3 - 3°4 - 4° - *mua kupita ne bibidilu bia kabukulu 1°- 2° - *ngenyi ya bena kale °0° -
|
|
*nsanga °0° - tudimu tulomba: pa nsumuinu ne mianu °0° - pa mena a mu buena Kristo °0° - mashilangane: *diambuluisha bakamba °0° - * dilama mayi a kunua °0° - *dipingaja mukaji mu nzubu °0° - *divulangana dia miakulu °0° - *luendu lua Ekeleziya °0° - *lufuila °0° - *nshima ya mayi a mu nzubu °0° - |
Bibidilu bia bankambua
Kudi tatu Cishimbi Shambuyi
Augustin,
wa mu Kasaka kakulu ka bbtm.
Mua kupita nabio lelu (1°)
"Kudila buteke, nkumona webe"
Baledi kampanda mbasombele ku musoko, kadi bana babo badi ku matunga a kule. Tatu kusaama e kufua; bana abo ki mbiye kumudila to. Kutekelabo madilu kuvuabo aku. Panyima pa bidimu bimane kutua ku 5, mamu e kufua pende.
Bana aba badi mua kuiya kudila mamuabo ewu mu lubanza anyi? Cidibo mua kuenza ncinyi?
Bibidilu bia bankambua
Anu kudi tatu Cishimbi Augustin
Mua kupita nabio lelu (2°)
Pa mbuji wa buledi
Tudi tumona ngenzelu mishilangane kudi bamamu padibo bapete mbuji wa buledi: Aba badi bamulambula bana babo; bakuabo badi bamumuna; badipu bamudia ne bakenabo; banga badidiila nkayabo.
Mu ngenzelu yonso eyi, udi muimpe kulonda nnguepi? Peshi muntu udi mua kuenza bilondeshila mudi kondo ka muoyo kamuambila?
Pa milambu
Kabidi kudi tatu Cishimbi Augustin.
Pa diselesha bana bakena ba mulambu
Tatu mmumane kulambula milambu ya mishika mifunda kudi bankambua. Bua diselesha bana bakuabo, yeye mudituile citungu cia buku, mmuenze cilema anyi?
Pa milambu
Kudi tatu André Kambaji wa mu Inera ku Ngandanjika.
Bena lelu belela nsuya manyi (1°)
Muanetu kampanda uvua musue kuselela muakunyiende mukaji. Padi musedianganyi ufika ku buku, bamutuidi biuma bipite pa bivuaye nabio; kadi yeye kubifila, kushalaku dibanza. Padiye upingana kuabo, ki mmumanyishe tutuende muanda ewu to. Nansha tatuende kabidi, kavua pende mumanye se: muanende ewu ukavua mufile bintu citupa bia kudi tutuende to. Tatuende wambulu amu biuma bikuabo e kumupesha. Ke yeye kuya kamana buku. Tutuende kamanyi civua cienzeke.
Ambayi bana betu, bantu aba badi benza bimpe bilondeshila kabukulu ketu anyi?
Pashishe, muanetu ewu, paseleshaye wende muana, mayi a munda neapeshe nganyi?
Pa nsombelu wa mu bantu
Kudi tatu André Kambaji wa mu.Inera.
Nsombelu mu diku (1°)
Mvita idi ishipa malela
Bana babidi ba muntu, mukulu ne muakunyi, mbaluangane mvita mikole mifuane kulela njiwu ya lufu. Wa bakaji mukulumpe e kutuila muakunyiende wa balume katungu. Ambayi tung', bualu bua nenku badi mua kubulongolola mushindu kayi?
Pa malu a kabukulu
Kabidi kudi tatu Kambaja André ewu.
Kumanya malu a kale (1°)
Pa misoko ya Ciyamba
6.1. Misoko ya Ciyamba idi bungi munyi?
6.2. Bobo benayo aba mbafike ku dishala Bena Ciyamba bishi?
6.3. Ciyamba muine uvua nganyi?
Pa Ciluba cietu
Anu kudi tatu Kambaja André ewu.
Ngakuilu (1°)
7.1. Muaku "nkatu" udi mu muakulu wetu wa Ciluba anyi?
7.2. Ku biambilu bibidi ebi: "Nkatu mumvue cisanji cia Buene Muntu"; "Nkadi mumvue cisanji cia Buene Muntu", cidi ciakane nciepi?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bia kabukulu
Kudi muanetu Musangu Cinyama wa mu Bena Cibuabua
Kumanya bibidilu bia bankambua (2°)
Pa kantu ka diela naku nshima ku cipanda
Kuetu kunu, padi muntu ubikila baku bende bua kuelabo nshima ku cipanda, baku aba badi banji kulomba makuta kumpala kua kudia nshima. Kalombela ka makuta aa kadi bishi?
Pa nsombelu wa mu bantu
Kudi muine Musangu Cinyama ewu.
Muntu yonso ewu kuabo mpenyi? (°)
Muntu yonso ewu mmuledibue ne mashi a baledi babidi. Kadi mudiye mua kudiamba ne: Ndi wa bena kampanda, uteela luseke lumue, ushiya lukuabo mbua cinyi?
|
diandamuna |
Pa nsombelu wa mu bantu
Anu kudi muanetu Musangu Cinyama.
Pa nsombelu mu diku (2°)
Muana wa muana mukaji ncinyi?
Padi bantu basungulujangana munkaci muabo ne: Wewe udi muana wa muana mukaji, bidi biumvuija cinyi? Kadi udi kayi mulela kudi mukaji i nganyi?
|
diandamuna |
Pa nsombelu wa mu bantu
Kabidi kudi tatu Musangu Cinyama.
Pa nsombelu mu diku (3°)
Pa kuselangana mpenyi?
Padi nsongalume nansha nsongakaji usua kubuela mu dibaka, bena diku diabo badi bamuambila ne: Kuyi kabuelakana ne bena cisamba kampanda to. Badi bamba nanku bua cinyi?
|
diandamuna |
Pa nsombelu wa mu bantu
Kudi muanetu Alexis Katambua wa mu Inera, ku Ngandanjika.
Nsombelu ne bakuabo (1°)
Pa diabanya dia miaba ya kusomba
mu nzubu wa disambila
Ku kale, mu nzubu wa Mvidi Mukulu bantu bavua basomba bashilangane; batatu luabo luseke, bamamu luabo. Kadi lelu tukadi tusomba baciompakane, batatu, bamamu ne bana bine, mbimpe anyi mbibi? Bua cinyi?
|
diandamuna |
Pa nsumuinu ya bankambua
Tatu Jean Roger Kabuya wa ku Katombe udi ulomba diumvuija dia nsumuinu eyi:
Ngumvuilu wa nsumuinu (1°)
13.1. Ngambi wa malu, wakafuila bungambi
13.2. Lubuta kafu bundu, nansha mamuenende panshi, amu wadila: "bua bua"
13.3. Bulunda bua musona ne ciomba, bua mudimuke ne mupote.
13.4. Tuetu ne majiba, tukadi tudia ciomba ne bululu.
13.5. Dinyongolo kafu buludi, wakufua mantunyamantunya.
13.6. Ku buku ki bakuendenda bikole, ba kuendenda malembetete.
13.7. Buana buakunyi mbupika, nansha mutua kumupabo.
13.8. Lukudia lukubomba, lukumana ne micima munda
Tatu Meeba Pascal wa mu Cikongo cia Don Bosco
mmuele nsumuinu ibidi eyi.
Kasaka kakulu kadi kebeja babadi ne: "cidi nsumuinu eyi yamba ncinyi?
13.9. Kasuasua mu mayi:
padi
mukaji'a muanenu mukunange, udi ulamba kashima mu dinda, ukuela diyi ku dilolo;
kadi padiye mukunyoke, udi ulamba
uyidila kuiku, utadika tuapa bu mumvue lunkulu
lumuoshe.
13.10. Kajila ka buma:
kakasa kayaya aka ka muena nsudi.
|
diandamuna |
Pa nsombelu wa mu bantu
M.6_1-2 lukonko 14
Mamu Kapinga Marie Jeanne wa kua Kipanga, udi webeja pende se:
M.6_1-2 lukonko 14.1. Ku kale kuaka kuvua mbuji wa nselanganyi, wa cikonga, ne wa kalaba kakunze. Kafidila ka mbuji eyi kavua bishi? Bavua bayidia mu meku mbanganyi? Lelu bacidi bayifila anyi?
|
diandamuna |
M.6_1-2 lukonko 14.2. Muananyi wa bakaji mmufuile kuende. Ndi mua kufila muakunyiende mukuabo udi mushale kumbelu, bua akamukoleshile bana anyi?
|
diandamuna |
M.6_1-2 lukonko 14.3. Tatu kampanda uvua ne bakaji basatu. Mukalenga muadi ufua, yeye kusela mukuabo e kumupingaja kuinshi kua lubanza ne: Ewu ke muadi mpinga. Tatu ewu mmuenze bimpe anyi? Bakaji bakuabo nebanemeke muadi ewu anyi?
|
diandamuna |
M.6_1-2 lukonko 14.4. Ndi ne muakunyianyi kampanda mufume ku Katanga. Nenku, mu luendu luende lua panu, mmututakene ne ntatu ya bungi: Tulasa tuende ntunyanguke; mabaka onso adiye ubuela adi amu afua patupu; mishinga yende kayena ilubuluka to. Ke padiye ungamba ne: Lutatu luonso lundi nalu elu ndufume ku dina dibi didi tatuebe munginyike dia ne "Mukenge". Diodio ke didi dimvudijila makenga kumbelu. Wewe mukuluanyi, kuena mua kukudimuna dina edi anyi? Babadi nanyi, cindi mua kuandamuna muakunyianyi ewu ncinyi?
|
diandamuna |
Tatu Casimir Nkongolo, musonsodi wa bbtm ku Miabi, udi wela lukonko elu:
M.6_1-2 lukonko 14.5. Nsongalume kampanda uvua ujinga kubuela mu dibaka. Ke baledi bende kumutuma mu ditunga. Pafikiye mu ditunga, yeye kupetangana ne nsongakaji wa ngikadilu milenga, kadi muikale mulela anu umue kuabo. Bonso babidi kuanyishangana. Nsongalume kupingana kuabo bua kumanyisha baledi bende bualu ebu. Abo bumvua nanku e kuandamuna muanabo ne: Bua nsongakaji udi mulela umue kuabo awu, tuabengi; bualu kakutancisha diku dietu to, neafuane mamuende. Nudi nufila penu meji kayi nuenu babadi, nangananga nuenu baledi?
Muanetu Kadima Gaston wa ku Muene-Ditu, udi wela babadi betu lukonko elu ne:
M.6_1-2 lukonko 14.6. Tatu kampanda uvua mupunge diyi ne muena kuende, bua mamu ewu ikale uya ku mushinga ku Katanga. Kadi mu bungi bua matuku avuaye uya ku mushinga ne ulalaku, mamu e kusambuka nyoka. Mua bana ewu kushiya mulongo wa bana, e kuya wenda ulalakana. Kadi paselabo bana bende ba bakaji, mamu ewu udi mua kupeta biende bia buledi anyi?
|
diandamuna |
Mamu Mitongo Alphonsine, muena bualu mu Nsangilu wa Katombe, mmufundile Munyaku mu cibambalu cidi dina ne: "Bana betu kolayi":
M.6_1-2 lukonko 14.7. Muanda wa bana ba nshiya
BBTM Katombe Dia, 17/12/2000
Meme Mitongo Alphonsine, muena bualu mu bbtm mu Katombe, ndi nkonka se: Kuonso ne kuonso kutudi bakole eku, tuvua bamone bakolesha bana ba nshiya kudi bena diku. Kadi lelu ewu, kabaciena bakolesha bana ba nshiya bua cinyi?
Kabidi bena diku bavua bangata mamuende wa bana ne bana bua kubakolesha. Kadi lelu, mamuende wa bana wa dilela dimue, abidi nansha asatu kabaciena bamuangata ne bana bua cinyi?
Malu a bankambua
Tatu Charles Mbala wa mu Cikisha, mu Mbujimayi, udi wela lukonko elu ne:
Ngenyi ya bena kale (°)
Pasombelabo bamba ne: "Muluba wa Kabamba", bidi biumvuija cinyi? Muluba yonso mmuana wa Kabamba anyi?
Tudimu tua nuenu kukumbaja
Tudimu tulomba kudi Munyaku
Bana betu babadi, nyawu tunufundila tualu tubidi tudi kuinshi eku, tunulomba bua nutukuacile mudimu.
M.6_1-2 lukonko 16.1.
Pa nsumuinu ne mianu:
Tudi tupeta kudi bavule ba kunudi mifundu minyike ne: "nsumuinu". Kadi patudi tuyibala, imue idi imueka bu mianu. Nanku anyishayi: nutulejeku dishilangana dia bibidi ebi. Kabidi wewe mutufundile lusumuine, suaku uleje ne: ndusumuinu; wewe mufunde muanu, leja kabidi ne: mmuanu.
Pa mfundilu wa mena a buena Kristo
Mu miakulu yonso, padibo bakidila mena a buena Kristo, badi baapesha mbikidilu ne mfundilu muakanangana nayo. Bidi mua kuikala bia muomumue bua Ciluba pacio. Pa nanku tudi tulomba mubadi wetu yonso se: anyishaku utuleje mfundilu wa mena a buena Kristo mu Ciluba bilondeshila diebe dimona. Nangananga tuadijila ku diebe wewe ne a bebe bana.
|
diandamuna |
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu ne bakuabo (2°)
Pa muanda wa buivi
Miela kudi Jean Claude Citala, wa mu Kasaka kakulu.
Mu ditunga dietu emu, tudi tumonamona malu adi elesha bantu meji bikole. Wowo aa ke adi atusaka ku dinuela, nuenu babadi betu, nkonko idi kuinshi eyi:
M.6_3-4 : 1.1.
* Patudi tukuata muivi, tumuosha anyi tumushipa, tudi ne cilema anyi?
* Kadi tuetu bamulekele cianana, tudi benze bimpe anyi?
M.6_3-4 : 1.2.
* Ngenyi kayi ya bankambua ne ya Mvidi Mukulu itudi mua kuenduluka nayo pa cilumbu cia bena mucima?
Milambu ya kabukulu
Mua kupita nayo lelu (1°)
Tatu Jean-Marie Kalengayi, musombele mu Cikongo cia Didibandila, ku bakua Sumba, udi webeja se:
Tatu kampanda udi ne bakaji ba bungi. Bakaji aba kulelabo bana ba bungi, aba pabo kulelangana. Panyima, tatu kufua, bana bende kufua pabo. Kadi ndelanganyi idi ishala eyi idi mua kulambula mulambu wa kakuabo bishi?
Pa bibidilu bia kabukulu
Bienzenza bia bena dibaka (°)
Tatu Jean-Marie Kalengayi ewu udi webeja kabidi se:
mBua cinyi, mukaji yeye mutandangane ne bayende, mudipatuile bia mu nzubu e kuya kuabo; padiye upingana, kena mua kudibuejila bintu mu nzubu? Bua cinyi badi ne bua kumubuejilabio anu kudi babayende cina, pikalaye mumane kufuta cibawu? Yeye kayi mufute, bidi bienza cinyi?
Pa nsombelu wa mu bantu
Muanetu Cibasu Kasonga wa mua Kasumbi:
Nsombelu wa bena nzubu (1°)
"Nzubu mijalame mpanda ya ditunga"
Muanetu Cibasu Kasonga wa mua Kasumbi, mmufunde uleja disanka didibo nadio mu nsangilu wabo pa kupeta cisumbu cia bena nzubu. Bana betu aba bavua badisange ne musadidi mukulu, Cianda Louis, Ndeji wa Cikongo cia Claire wa Bulenga mu Dinsanga, mu mulambu wa Misa, mu dia 31/12/2000, dituku dia cibilu cia Nzubu Munsanto.
Ku dilongesha dia musadidi mukulu, bena nzubu kumonabo ne: bakavua balekele kashiba beele ciala pa kubenga kutua mushinga wa buneme bua nzubu yabo, ne pa kubenga kumanya se: ewu mmusunya wa ku misunya yanyi. Pashishe bena nzubu kuakula pabo baleja binabo mudi nsombelu wa bena nzubu mua kulengela: kuenda luendu lumue, kudiila pamue, kutekela pamue, kutelejangana ne kufuilangana luse. Bionso ebi bivua bijika mu disanka ne mu disomba dia buena muntu.
Ke padi muanetu Cibasu wela Ndeji wa Cikongo pamue ne basonsodi ba Kasaka ka bena nzubu kalumbandi.
Pa buine bualu ebu Munyaku udi wela babadi bonso lukonku elu lua ne: Cidi citamba kunyanga nzubu yetu lelu ncinyi?
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu mu diku (8°)
"Kapingu ngakusonga ..."
Tatu Jean-Marie Kaja, wa ku Kasansa, udi utulondela muanda ewu wamba ne:
Dituku dikuabo uvua muye mu dikumbula dia biota. Kuapukaye mu lubanza lukuabo e kusangana tatu kampanda uyukila ne bana bende wamba ne: Bana banyi, pamvua munulele, mvua mutekemene ne: Meme mushikile, nuenu nenungambuluishe. Kadi monayi: meme mupangile ciomba cia kudia, ndomba muanenu muana'a bute ewu, udi ungandamuna ne: "Ciomba ncia mukajianyi".
Nanku cia mukaji meme ciena mua kucidiaku anyi? Mudimu wonso umvua munukuacile ewu, mvua ngenzele amu mukaji ewu anyi?
Mpindiewu, muloji nnganyi? Mukaji kena mua kuikala ne buende budimi to. Ndi mua kulomba Nzambi anyi bakishi bua bampeshe meme bianyi bintu anyi banupeshe nuenu?
Ke pandi ngebeja babadi se: Ngelelu wa meji wa tatu ewu, ne diandamuna dia muana, cidi cimpe ncinyi ?
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu mu diku (9°)
Mukulu Kazadi Bruno, wa mu Nsangilu wa Kanyana Mbuyi, udi ulondela babadi ba Munyaku bualu budi buenzeke muabo wamba ne:
Tatu kampanda uvua ne bana bende muanda mutekete: ba balume banayi ne ba bakaji basatu. Tatu uvua munange amu bana bende ba bakaji. Uvua wamba bende ba balume ne: mBipite buimpe nuenu bafue. Tatu ewu uvua upete makuta udia. Bana bende bapete makuabo udia. Kayi wela meji ku diselangana diabo nansha.
Pa kumona ngenzelu ewu mubi, muana'a bute e kutomboka. Kubanjijaye mukaji e kubikila bana babo bonso bua bavue kusombela kuende. Ke yeye kubalomba bua bakuacile mudimu kaba kamue, e nanku baselangane. Bobo kuditua amu mu midimu yabo, kabayi bebeje tatuabo bualu.
Kuashadi tatu ne bana bende ba bakaji eku, kudimonaye macimbu. Bamue kunyanga mabaka e kualukila kumbelu kuabo, kushala basombe. Umue wa ku bana ba balume kukuacika disaama dia tulu, kumuondopeshabo amu kudi bakakuende. Disaama e kumunemenena, yeye kufua. Tatu pende ki mmutangile malu aa onso to.
Ke padi Munyaku webeja baledi bonso ne: Ngenzelu wa tatu ewu nudi bamumone penu bishi ?
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu ne bakuabo (3°)
Pa cilumbu cia bivi
Kudi tatu Muepu Jean wa ku Luanga
Padi bantu bakuata muivi basombele bamba ne: "Muivi ee... wa Mangala, ela mfio nkubangule".
Mangala ewu uvua nganyi? Yeye ke tatu, kaku peshi mfuki wa bivi ?
Pa mianda ya kale
Kumanya malu a kale (3°)
Kudi tatu Muepu Jean ewu
M.6_5-6 lukonko 2.1.
Ndi ngumvua bimba kasambu ne:
"Ntenga wa Kabola, Ntenga;
Ntenga lundumuka, Ntenga;
Tukanua maala Ntenga;
Ku bakua Kanda, Ntenga".
Kale, maala avua amu ku bakua Kanda anyi?
Maala mine a walenda ne a cimbuku mmafumine kuepi?
Ncisamba kayi cietu cia mu Baluba emu cituadijile kuenza maala?
"Ntambua wa lumana midioko,
Mua Kapuya muvua muebe,
Muwuvua mukibe midioko,
Ne mitenga ya tubindi.
Ntambua kuata webe,
Nansha muana a mamuebe,
Ntambua kuata webe,
Nansha muana a mamuebe ...".
Ntambua uvua nganyi? Midioko eyi ivua anu mua Kapuya anyi?
Tatu Mukendi Crispin wa ku bakua Sumba:
Tudi tumvua bamba ne:
Bulaba buonso bua mukua Kalonji buvua buabanya kudi mukalenga Kanguvu.
mMuomo anyi?
Muine ewu kavua ne dina dikuabo anyi?
Tatuende uvua nganyi, ne ciota ciabo mu bena Kayembe nciota kayi?
Tatu Bukasa Vincent wa ku Cilomba:
Basombele bamba ne:
"Wenji kalolo bu ka Muteka".
Muteka ewu uvua nganyi ne civuaye muenze ncinyi? Uvua wa bena nganyi?
Milambu ya Kabukulu
Tatu Bukasa Vincent wa ku Cilomba:
Bena lelu belela nsuya manyi (2°)
Wewe ne muku webe, mumane kusomba ne muanebe wa bakaji bidimu bibidi anyi bisatu, kabidi mulela nende bana; kadi kayi musue kufila lupetu to, udi mua kuenza nende cinyi?
Milambu ya kabukulu
Tatu Bruno Kazadi, wa kua Kanyana, udi webeja ne:
Mua kupita nayo lelu (2°)
Baledi kampanda bavua baseleshe muanabo wa bakaji. Kubapeshabo mbuji ibidi. Tatu kudia wende, mamu pende kumuna wende. Mbuji ya mamu kuvulanganayo. Muanabo wa balume kuasa cia diselangana; pabo kabayi ne kantu. Ke kusuikabo diyi bua kupana imue mbuji ya mamu bua kupetela muanabo ewu biuma.
Paselabo muana wa bakaji wa nsongalume ewu, lupetu nealambule nganyi? nNganyi udiye mua kupingajila ngalaala?
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (1°)
Tatu Casimir Nkongolo wa ku Miabi, ukonka ne:
M.6_5-6 lukonko 5.1.
* Mukalenga ne Mfumu, udi mupite mukuabo nnganyi?
* Ku babidi eku, udi mua kuasa cipangu cia bukalenga nnganyi?
* Mu bisamba bietu, tatu udi mua kudifidila muanzu wa bukalenga ta wa bumuadiamvita kudi muanende anyi?
* Kadi muana udi mua kudia pende bukalenga bishi?
|
diandamuna |
* Badi babikila muntu ne: nCibanji kadia mantumbu bua cinyi?
Tatu Constantin Cimbalanga wa mu Cikongo cia Philippe wa Bulenga, mu Kasavubu, udi webeja pende ne:
* Ku bantu aba, muana wa manseba, wa tatu mukaji ne wa mamu wa ku dibaka dikuabo, cilongo cianyi menemene nnganyi?
* Makalenga etu a ku Baluba eku avua ne ba Mulopue. Ngambilayiku : biabo bia bukalenga bivuabo bavuala mbinganyi?
|
diandamuna |
* Bua cinyi mbuji wa bakishi badi bamudia kudi bantu bonso, kadi nzolo wa bakishi babenga ne: Bana bakaji kabamudi?
* Bua cinyi badi babikila bena Mpiana ne mba Musomba wa kua Mpiana? Uvua mubasombe nnganyi? Ne bavua basombele cinyi? (maja, mvita, mukoso?).
Musonsodi Boniface Citenga wa kua Kanyana ne:
* Bisamba bionso bidi amu ne cipeedi cia bungenda anyi?
|
diandamuna |
* Mbua cinyi bena mutumba bonso ba Muluba Lubilanji badi bamubikila ne mMubemba?
|
diandamuna |
Katambua Jekeja Alexis wa mu Inera, ku Ngandanjika, udi webeja se:
* Miaku idi ilonda eyi idi yamba cinyi? Ne ku yoyo eku, mmuaku kayi udi ne bujitu menemene?
- Cijila: kujidila bualu.
- Dipengama: kupengemena bualu
- Diladikija: kuladikija bualu.
Tatu Kalonji Emmanuel wa ku Cibila. udi wamba ne:
Muana wa bakaji, yeye mulele muana wa panshi, muine ewu muikale pende wa bakaji, pamuselabo, biuma nebiye kudi nganyi? Kudi bamansebende anyi, kudi batatuende?
Muanetu Cibuabua Fabien wa ku Kafumbu webeja ne:
Mu kasumu ka ne: "Bukulu ntubesa ...", muaku ewu tubesa udi umvuija cinyi?
Tatu Oscar Badibanga Nsambuka wa ku Citolo Cibila, udi ukonka ne:
Bua cinyi bana betu basumbi ba mbongo badi ne cilela cia kushiya bantu badi mu mbanza yabo ne nzala, pashishe bafika muitu e kutuadija dilombesha nshima ne nsenji, mayi ne bikuabo bitubo kabayi badia mu mabo?
Bua cinyi ku buku, nansha bakushibele nzolo dikumi, padi buku bufua, kabena bayibala; kadi nkudimba umue mukushibela, badi bamubala?
nsombelu wa mu bantu
Nsombelu wa bena nzubu (2°)
Musonsodi Boniface Citenga wa kua Kanyana ne:
M.6_5-6 lukonko 6.1.
Dipanga muyuki mu nzubu pankaci pa tatu ne mamu disombele dilela cinyi?
Tatu Emmanuel Kalala wa ku Luanga ne:
Mu luendu luanyi lua panu, ndi musele bakaji misangu inayi. Aba basaama bafua, bakuabo bine baya kuabo padi disomba dietu dinyanguka. Ke pandi nkonka se: Bana banyi bonso bandi mulele ne bakaji aba badi mua kulambulanganga bishi?
|
diandamuna |
Boniface Citenga Madimba ne:
Mamu Kalolo uvua ne bimuna bia bungi. Kadi kavua wanyisha ne: Padi dikenga dibakuata, bayende angate cimue cia ku bimuna ebi bua kudiambuluisha to.
Nanku diambuluishangana mu nzubu didi ditangila amu muntu mulume anyi? Mamu yeye kena mua kuambuluisha bayende anyi?
|
diandamuna |
Bena nzubu kampanda bavua balele bana ba bungi. Kadi tatu e kubanga buendenda wamba ne: Mukaji umue ndiboko dimue. Mamu umona nanku kusuika bintu e kuya kuabo.
* Tatu ewu nealame bana bimpe, neabakumbajile mudimu wonso uvua mamu ubenzela anyi?
* Meji ende neikale kudi bana anyi kudi mukajiende wa mu njila ewu?
|
diandamuna |
Pa nsombelu wa mu bantu
Nsombelu ne bakuabo (4°)
Lusumuinu lua ngandu ne luendu lua bbtm (alfa)
Muanda musomona mu cibambalu cia "Njila uyile cingunga"
M
u mukanda wetu wa Kunta Kinte tudi tubala lusumuinu elu :Kuenzele muana wa balume eku, kuyaye ku musulu, e kumona ngandu munene mupie mu buteyi. Ngandu kusengelela muana ne : " Mpandishekoko ". Kalumiana aka ne : " Kia; wakunshipa ". -" To, muanetu; semena anu pabuipi ".
Muana kusemena
pabuipi ; diakamue ngandu kumubakula, e kumuela mu mbanga. Kalumiana kudila ne :
" Wamonu s’ ; ukadi upingaja bubi pa buimpe ; meme musue kukupandisha, ukadi
ungenzela bibi ".
-" mMuomu, ke mudi panu ".
Muana kubenga ne : " To ! Wewe udi mubi ; kadi panu padi kabidi malu makane ". Ngandu ne : " Udi utupakana bikole ; panu batu bapingaja bubi pa buimpe ".
Bu muvua muana kayi muitabe lungenyi elu, ngandu kuanyishaye bua banji kukuacila bamue bapici ba njila, ne bua kumvua ciabo cidibo bamba pa muanda ewu.
Wa kumpala ufikile muaba awu nnyama wa mpunda.. Muana kumuebeja bualu. Mpunda ne : " Pancivua ne makanda, mfumuanyi uvua mundame bimpe, mundishe ne mundadike mu cikumbi. Lelu, mbakulakaji ; mfumuanyi kaciena nanyi bualu kabidi to. Nkadi ndalakana cianana ; ndi mu njiwu matuku onso ; nkashama mmufuane mua kunshibeya ".
Ngandu kuambila muana ne : " Umuvu s’ ! "
Muibidi uvua mufike nngulungu. Kumuebejabo lungenyi luende. Kadi ngulungu yeye kumvua luse pa kumona muana mukana mua ngandu ; e kupangadika mua kumupandisha.
Kupindululaye ne : " mMunyi mundi mua kuandamuna ku lukonko elu, ciyi muanji kumanya muvua bualu ebu bubange. Nanku wewe ngandu ndondela muvuabu butuadije ".
Ngandu kubulula mukana. Diakamue muana dipuu ...; e kuya ku mukuna. Ngulungu ne: " Wapandi s’ ! Kadi amba tung’. Nuenu bantu, nusombele nudia nyinyi wa ngandu anyi? " Muana ne : " Eyowa ". Ngulungu ne : " Bikila bakulumpe lukasa, biye kushipa ngandu, nudie ".
Muana kuya kubikila bakulumpe. Kufikabo e kushipa ngandu ne disanka. Bamane kumusaya ne kuabanyangana nyinyi, ke tatuende wa muana kumonaye muanende bimana ne ngulungu, bayikila. Kubikilaye kabua kende ne : " Kuata ! ". Kabua kushipa ngulungu, e kuela nyinyi ku makasa a mfumuako.
Kadi bakulumpe kukupa mutu bambila tatuende wa muana ne : Tuabanyanganyi nebe nyinyi wa ngandu. Kadi wewe bua lukuka washipeshi ngulungu. Diakabi : nNganyi wavua kusungidila bana batekete mu njiwu icivuavua ? "
Badi bela lusumuinu elu kudi Kasaka kakulu ka bbtm, kadi kakolesha kelela kalu ne lukonko lua ne : Nuenu babadi ba Munyaku, ne nuenu basondodi ba bbtm, kadi nangananga nuenu bena bualu, tudi tunuebeja bua nuandamune : Panudi nupalakaja lusumuinu elu ne malu anukadi bamonemone mu luendu lua mudimu ewu mu Nsangilu yenu, ne panudi nulupalakaja kabidi ne ngakuilu udi nende bamue basonsodi benu, uvua mumvuike too ne mu cisangilu cinene cia Kapuilakapuila, nudi nujandula njiwu kayi, idi mifuane kushimbula mudimu wa bbtm ne wa ditabejangana mu imue misoko mu matuku adi kumpala eku ?
Ne mine njiwu eyi idi ilamata anu mudimu wetu anyi peshi idi imueka kabidi mu mikuabo midimu ya busadidi ?
" Kutua lunkelu nkubabidila mvula " . Kolayi.
Milambu ya Kabukulu
Njila muimpe wa milambu (°)
Tatu Cimanga Mulangala wa kua Ciaba, udi webeja babadi ba Munyaku pa bualu budi bulonda ebu:
Dilambula dia biuma bia mushika pankaci pa mulambudianganyi ne udibo balambula didi nenku:
1° Kubueja baku mu nzubu, kudituila citungu, pashishe kuangata bionso kubilambula udi ubidia. Ewu pende udi ubiangata, ubuela nabio mu nzubu, wangata nshima ne nzolo, upesha tatuende wa muana.
2° Kutuma muana ne babayende mua ewu udi udia biuma bua yeye adituile citungu cia buku; pashishe asumbile muana udibo basela bilamba ne cibuta cia luendu.
3° Kubueja baku mu nzubu, kubapesha nshima ya buku, kubatuila citungu, pashishe kukosa citupa cia lupetu, kusumbila nsongakaji bilamba ne cibuta; mfualanga idi ishala kuya kayifila kudi mudi wa biuma.
Lukonko luende ludi nunku: Njila muimpe uvua bankambua betu balonda nguepi? Kudiku mukuabo utudi katuyi bamanye anyi?
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (2°)
Kabemba Jean Pierre wa mu Inera ku Ngandanjika udi webeja babadi ba Munyaku se:
2.1. Muaku Kayembe Mukulu udi umvuija cinyi?
2.2. "Ntita" udi umvuija cinyi?
2.3. Musangana wa bakua Mulumba nnganyi?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (3°)
Katambua Jekeja Alexis wa mu Inera ku Ngandanjika udi webeja pende se:
3.1. Maja a bundu ku mesu a bantu nansha a Nzambi mmaja kayi?
3.2. Mvuadilu mubi ne wa bundu mmvuadilu kayi?
3.3. Muaku "bundu" udi ne bifuanyikijidi bia bungi mukana mua bantu. Kadi udi wamba cinyi mu mukanda wa Nzambi?
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (4°)
Muanetu Nzengu André, mulombodi wa malu a madimi ku Kabeya Kamuanga, udi wela nkonko idi ilonda eyi:
M.6_7-8 : 4.1. Tatu yeye mupange biuma bia kuselela nabio muanende mukaji, e kumuselelabo kudi mansebende; nsongalume ewu, paseleshaye wende muana wa bakaji, nealambule nganyi lupetu?
|
diandamuna |
M.6_7-8 : 4.2. Badi babikila muntu mu ciota ne: mmukulumpe bua cinyi? Ku bantu basatu aba nusungule udi mukulumpe:
- Ngudi muledibue kumpala mu diku, kadi kayi ne lungenyi anyi ?
- Ngudi ne bintu ne lungenyi, kadi padi malu akuata ciota, ubenga mua kuambuluisha anyi?
- Ngudi wambuluisha ciota mu malu onso kadi muikale ne diambu anyi?
M.6_7-8 : 4.3. Muntu muikale ne bana basatu ba balume. Yeye kusaama e kufua. Umue kutuma cilamba cia kujika nacio tatuende, mukuabo kuiya wenda udila, kadi kubenga kuteka madilu wamba ne: Ciena ne bintu bia nuenu kudia ne kunua to; munga pende kutuma bia kudia ne bia kunua mu ciota kadi kubenga kufika mu madilu mine.
Ku bana aba, udi muenze bimpe nnganyi?
M.6_7-8 : 4.4. Lusumuinu elu : "Ciadime umue ciadia bangi" ndusue kumvuija cinyi?
Muntu
umue mu musoko yeye mudime budimi buende nkayende, bakuabo babenge kudima, dia
dinowa udi mua kuabanya biakudia kudi bonso too ne kudi bavua kabayi benze
mudimu anyi?
Filayi diandamuna dia lusumuinu elu.
|
diandamuna |
M.6_7-8 : 4.5. Kusela ne bundu, kulela ne bundu. Bundu ncinyi? Mpeshayi butooke pa muanda ewu.
|
diandamuna |
Maciompakana
Nsanga (°)
Tatu Numbi Jerôme, musonsodi wa bbtm mua Musakaci, udi wela lukonko elu:
Nsanga idi mishindu inga ne idi bishi? Udi ulomba diumvuija dia muanda ewu.
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (5°)
Jean Claude Citala, umue wa mu Kasaka kakulu, udi webeja se:
Tusombele tumvua bamba ne:
"Cidimuine nkuadi, nkabonge ka mu bilunga".
Bualu ebu mbufumine ku muanu anyi ku lusumuinu? Kabidi budi bumvuija cinyi?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (6°)
Tatu Balayi Christophe wa mu cikongo cia Bosco wa Bulenga, mu Mbujimayi, mmuele nkonko eyi
M.6_7-8 : 7.1. Muntu yeye ulomba mukuabo makuta, ewu udi mua kuandamuna ne: Makuta andi nkupesha, mmapeta kua Kasa anyi kua Cilanda? Nenku bavua ne makuta, badi anu bena Kasa ne bena Cilanda anyi?
M.6_7-8 : 7.2. Ciambilu eci, Bungi bu Yamba ne Katuku, cidi cimvuija cinyi? Bena Yamba mbabungi bapite bikuabo bisamba anyi?
M.6_7-8 : 7.3. Bua cinyi badi bamba bakua Kashila ne: "Kashila mubela mupanga"?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (7°)
Tatu Mbenga Valentin mmuele pende nkonko eyi:
M.6_7-8 : 8.1. Muaku "Munyaku wa nsona", mmusambo bimba anyi peshi mbualu bamba? Musambo ewu anyi bualu mbutuadije diba kayi?
|
diandamuna |
M.6_7-8 : 8.2. Secteur wa Ciyamba udi penyi? Muaba udiye awu ke uvuabo bajiike Ciyamba anyi peshi mbamuinyike dina edi anu bua kuvuluka ndondo uvuabo batue?
|
diandamuna |
Maciompakana
Muanu (1°)
Tatu Roger Ntambua wa ku Luanga mmutufundile muanda udi ulonda ewu:
Kuvua balunda babidi bikale basambangana diba dia dikenga amu bimpe. Bantu bavua babanyisha bikole bua nsombelu wabo mulenga ewu. Kadi dikuabo edi, umue wa kudibo e kufua. Ewu uvua mushale kuyila bana ba mulunda wende awu ne: Tatuenu udi ne dibanza dia kuvua kummona. Ke bana pabo ne: Tudi mua kuenza patudi basue, kadi kuena mua kutuenzeja to. Awu kujula mutoyi mukole ne bana aba, kufikabo ne ku mvita. Bantu bavua bakeme kabidi baseke bikole. Ke pandi ngebeja ne:
9.1. Nudi nuamba penu bishi bua bualu bua nenku?
9.2. Nsombelu wa balunda babidi aba uvua mulenga anyi?
9.3. Udi muenze bibi ntaatu anyi mbana bende?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (8°)
Albert Nkongolo Ciongo wa mu Kizito udi webeja babadi bonso ne:
M.6_7-8 : 10.1. Musulu wa mayi utu uvuila kuinshi anyi ku mutu? Kadi ambayi tung' : Mukaji wa kumpala ne muibidi mu lubanza lua muntu, wa ku mutu nnganyi ne wa kuinshi pende nnganyi?
M.6_7-8 : 10.2. Nenku ku babidi aba udibo babikila ne: mMukalenga Muadi, badi bamubikila nanku bua cinyi?
|
diandamuna |
nsombelu wa mu bantu
Nsombelu wa bena nzubu (3°)
Mulumba Ezela wa ku Bakua Mulumba mua Ntita udi webeja ne:
Muntu udi ne bakaji babidi, kadi kabayi bapetangana to. Kubabelabo kudi bena mutumba ne bena Nzambi too e kupanga. Muntu ewu enze cinyi ne bakaji aba?
|
diandamuna |
Pa mianda ya kale
Kumanya malu a kale (4°)
Muanetu Félicien wa mu Kabanda ku Ngandanjika udi webeja pende se:
12.1. Mulumba, Mpiana, Mpasu ne Nsumpi mbana ba Kabamba bushuwa anyi?
12.2. Pikalabo bana ba muntu, mmunyi mudibo babeela biondo bishilangane?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (9°)
Kalenga Constantin wa kua Kanyiki udi webeja se:
M.6_7-8 : 13.1. Mamu udi mua kuinyika muana wa muanende wa bakaji dina anyi? Bua cinyi? Umvuijayiku.
M.6_7-8 : 13.2. Tatu udi mua kutuma muku wende bua kuya kudia buku kua mbakanyi nende anyi?
|
diandamuna |
M.6_7-8 : 13.3. Ngumvuijayiku ciambilu eci: "Musulu kawuyi mpumbu ncijibajiba".
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (10°)
Tatu Kabuya Kamanda wa ku Bakua Lonji mu Lukangu udi wela nkonko eyi ne:
M.6_7-8 : 14.1. Ku kale kuaka, mukulumpe kavua upiana mukaji wa muakunyiende to. Kadi lelu tudi tumona mukulumpe, ku mutu too ne mvia wamba ne: bua mukaji wa muakunyianyi ewu muntu kalengi to. Mukulumpe ewu, ki mmuele pende nsuya manyi anyi?
M.6_7-8 : 14.2. "Bana ba lelu belela nsuya manyi". Dina edi nnsuya anyi nnsoya?
- Bua cinyi bamamu ba bungi badi benzela babayabo buanga bua "Cizaka"?
- Uvua mupatule buanga ebu wa kumpala uvua nganyi? Uvua wa bena nganyi?
- Bua cinyi badi babupakisha amu kudi bamamu?
M.6_7-8 : 14.4. Padibo bamba ne: Bua wewe kusela mukaji amu mamuenebe yeye mukunange. mMuomumue ne batatu kabena bobo ne diyi pa bana babo ba bakaji anyi?
|
diandamuna |
M.6_7-8 : 14.5. Nsumuinu eyi idi yamba cinyi?
- "Musongi wa ngoma wamudia bipatu, muimbi wamusela mukaji".
- "Nkuadi udi ufua ne mutentekedi"
- "Bana ba muena tumbela bayakudia manyingidi anyi?"
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (11°)
Tatu Ilunga Kanyama wa kua Kihanga udi webeja se:
Baledi bakuabo badi bamuangala mu musoko, baya muitu bua kusomba mu kazubu kakese, muinamu mudi bana ne bankana; mbimpe anyi?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (12°)
Ilunga Innocent, musonsodi wa bbtm kua Kihanga, udi wela pende lukonko elu:
Nsongakaji mukuabo uvua mumbuke ku dibaka ne bana batanu. Ufika kuabo e kupetanganaye ne mulume mukuabo; awu kumupa difu. Padi bayende ufika, umukonka yeye kusokoka muena difu. Kupita matuku nsongakaji kupeta nteta wa cibulebule; mubidi wende kumata bikusu, yeye kufua. Nanku mulume ewu udi mua kuikala ne lufuila lua mukaji ewu anyi?
nsombelu wa mu bantu
Nsombelu ne bakuabo (5°)
Bena dialakana dia mubidi mbena diakabi
Muanda musomona mu "Njila uyile ..."
Muanetu Ngalula Cibengabo wa ku Miabi mmutufundile utumanyisha mianda idiye mumone muabo mu Miabi ya Kalunda.
Tatu kampanda uvua ne mukajiende, basombe nende mvula dikumi ne pa mutu, apo balele muana amu umue. Kadi mukajiende uvua kabidi ne cibidilu cia kuangata muena mutumba nende bu bayende matuku onso. Bantu bavua anu baleja bayende nsombelu ewu mubi wa mukaji.
Dimue dituku mukaji e kuambila bayende se: Tuye kuipila ciombe muitu. Mukaji kudianjila yeye, bayende pende mushale pambelu, udia nshima. Bayende ulonda pende ku budimi e kusangana mukaji ne muena mutumba awu bipile ciombe. Ufika, yeye kusokoma mu ciombe. Ke kumvuaye muena mutumba wambila mukajiende ne: Kuena mua kulunga bayebe ewu anyi? Ke mukaji kuandamuna ne: Ciena mua kuenza nanku to. Pa mutu pa kumulunga, ndi mua kumubenga patupu. Bobo kuya muinshi mua dibua kutuadija didia nshima ne dinyanga mpata. Bionso ebi bivua bienzeke muisu ne mu macio a bayende wa mukaji. Bobo munkaci mua didia, ke mulume kujuka kuya mutangile kudibo, kuambulaye amu bilamba biabo, e kulama.
Ke yeye kukonka muena mutumba nende ne: Apa udi muvue kuenza cinyi? Awu ne: Mvua muiye kuololoka. Amu pinapo mvita payo kubanga. Bayende wa mukaji kufua cipuuka, ewu kukutula wa cibobo. Muena mutumba e kunyema, bantu bena luse kuambula tatu batangile nende ku lupitadi.
Bana betu, bankambua bavua bapite bishi ne mianda ya nenku?
Pa muakulu wetu wa Ciluba
Muanetu Frédéric Kadima, musonsodi wa bbtm mu Tubondo, udi webeja se:
M.6_9 : 1.1. Ngumvuilu (°0°)
Muaku ‘makuta’ udi ne ngumvuilu kayi mu mfualanga?
|
diandamuna |
M.6_9 : 1.2. Ngakuilu muimpe (2°)
Tusombele tumvua ciambilu eci ku tudiomba ne: « Ewu udi mujimije ‘makuta’ ende a muana wa muena Amerika 200, avue kumonangana nanyi. »
Eci ncilema cia ngakuilu anyi?
|
diandamuna |
Pa bibidilu bietu bia kabukulu
Ku Baluba eku (13°)
Tatu Crispin Ilunga ne mamu muaMbuyi Kabedi, basombele mu Cikongo cia François wa Bulenga mu Minkoka, badi beela bena mulongo nabo tukonko tubidi etu :
M.6_9 : 2.1.
Pasombelabo bamba ne: meme kuenza bu muena cilumbu wa kua Ntanda, mbasue kuamba cinyi ? Civua Ntanda muenza ncinyi?
mMalu kayi manene adi mafikishe Ciyamba wa Kaci, wa mu Cibata, ku lumu too ne lelu ? Mine malu awo, acidi enzeka mu Baluba emu matuku atudi aa anyi?
|
diandamuna |
Tatu Mbaya Augustin, wa mu Cikongo cia Nkolongo ku Ngandajika, udi webeja se :
Tusombele tumvua basanzuluila mukalenga Mutombo Katshi se: « ngwa mintenga ».
Mintenga mine ncinyi? Ivua ne mudimu kayi ?
Padibo bamba ne: « Kasansa wa ku Manzonzo », mbasue kuamba cinyi?
|
diandamuna |
Muanetu Nkongolo Ciongo wa mu Kizito pende ne:
Padibo bamba mu kasala ne: « Bena Kabimba ne Kabula wa bangenda'a mushinga », mbasue kuamba ne: bisamba bibidi ebi ke bivua ne bangenda'a mushinga ku kale anyi?
Milambu ya kabukulu
Mua kupita nayo lelu (3°)
Pa dipanga kumanya udi mua kudia biuma bia mulambu, tudi ne lumue lukonko, luela kudi tatu Cimanga Constantin wa kua Ciaba, wamba ne:
M.6_9 : 3.1. Ndi musombe mu dibaka ne muena kuanyi bidimu 15, kadi katuena balele nende to. Tuetu kutambakana nseke yonso, kutua eku ne kuaka e kupanga. Dikuabo dituku, tatumuenu kungambilaye ne: « Panudi kanuyi nulela apo, mbua pavua mudi wa biuma biwuvua mufile kayi mubikumbanyine. Yeye muine ukadi mufue, kena nansha mushiye wende muana wa bakaji to. Bidi bikengela bua ufile biuma bikuabo, tubipeshe udi mubikumbanyine; nanku nushishe kulela ». Bana betu ngambilayi, mpite bishi ne muanda ewu?
Tatu Kazadi Badibanga wa ku Lukalaba, nyewu mufunde pende, webeja se:
M.6_9 : 3.2. Cidibo babikila ne ‘ngalaala’ mu mianda ya milambo ncinyi?
Mamu Ntumba Thérèse, muena bualu wa ku bena Cimpuma, udi wela babadi nkonko eyi :
M.6_9 : 3.3. Muntu kampanda mmuselele muanabo bakaji babidi. Muanabo ewu e kupetaye bana cisumbu cinene, ba balume ne ba bakaji. Kadi paseleshiye bana aba, ki mmupeteku muoyo wa kulambula muanabo uvua mumuselele ewu to. Kadi palela bana bende aba, nebalambule nganyi, bua pavua tatuabo kayi mulambule pende?
|
diandamuna |
M.6_9 : 3.4. Muana wa bakaji mmushale bushiya bua kubidi. Muana ewu e kukolelaye ku bianza bia bamansebende. Cikondo cia yeye kusedibua cikumbana, bamansebende aba e kuyabo nende kudi batatuende mukuabo bua kulombabo biuma. Kadi padi muana ewu upeta pende makenga a mu bantu, kakuena muntu nasha umue wa ku luseke lua batatuende mukuabo nansha batatuende mukaji udi umuciuka to. Amu bamansebende ke badi bakane nabu.
Ngenzelu wa bantu aba mmuimpe anyi? mBanange muana ewu anyi mbamunyoke?
Tatu Katumbayi Emmanuel wa ku Ngandajika, udi ukonka babadi ba Munyaku se:
M.6_9 : 3.5. Tusombele tumvua bamba kuetu kunu se: Biuma bia mulambu kabatu babidia kudi bantu babidi to, nansha babialujila benabi to. Kadi mmunyi mutudi tumona bamue baledi beela cianza mu makuta a buku, basumbila muku muine awo nzolo?
Muanetu Lumanyisha Roger wa ku Katanda nyewu webeja pende babadi ba Munyaku se:
M.6_9 : 3.6. Pa lufuila
Muakunyanyi kampanda mbamuselele mukaji kudi bamansebende. Kulelaye bana ba bakaji babidi e kufua, kubashiya.
Bana bashadile aba, kukumbanabo cikondo cia kusedibua.
Umue wa ku bana aba kuiyaye ne babayende, meme e kubatuma ku bamanseba bua kubatuilabo citungu cia buku. Baku kufilabo mashimu e kupingana kuabo. Kuayibo e kuyabo kafua. Ke pandi ngebeja se:
Biuma bidi bishale ebi wabifila nnganyi ?
|
diandamuna |
Pa nsumuinu ya bankambua
Ngumvuilu (2°)
Muanetu Ntite Célestin, wa mu Inera ku Ngandanjika, udi ukonka babadi ba Munyaku diumvuija dia lusumuinu ludi lulonda elu:
M.6_9 : 4.1. « Mutu wa lupetu nkulala panu »
|
diandamuna |
Tatu Mbaya Augustin wa mu Nkolongo ku Ngandanjika udi ukeba butoke pa nsumuinu idi ilonda eyi:
M.6_9 : 4.2. « Nkuadi ufuafua ne mutentekedi »
M.6_9 : 4.3. « Kabuluku nkafua kambila »
|
diandamuna |
Muanetu Ngoyi Kamuena wa ku Inera, udi ukonka pende se:
M.6_9 : 4.4. Kasumuinu ka ne: « Kuacila muana mpasu, pakolaye neakukuacile pebe » kavua anu bua ba kale anyi, peshi kadi kabidi bua bena cikondo eci?
nsombelu wa mu bantu
Nsombelu wa bena lelu (1°)
M.6_9 : 5.1. Dituku dia Mukalenga ndia kunemeka
Mamu Angélique Kapinga, mulombodi cindonda mu tulasa tupuekele mua Kanyaka ku Ngandanjika, udi wela pende lukonko elu ne:
mBua cinyi balombodi ba malu a tulasa badi bateke mateta a Mbulamatadi mu dituku dia Mukalenga, didi bantu bonso ne bua kuikisha kabidi ne bua kutendelela?
|
diandamuna |
M.6_9 : 5.2. « Tatu mufue, mutushiye nebe… »
Tatu Célestin Ngandu, wa mu Cikongo cia Anuarite munu mu Mbujimayi, mmufundile babadi ba Munyaku, ubalondela bualu, ubalomba ne lungenyi, wamba ne:
Tatu kampanda uvua ne bana bende ba balume basatu ne wa bakaji umue. Pa kufuaye, kulayaye bana bende bonso, e kubashiila bintu bia bumpianyi. Mafuku mamane kupita, bana bakunyi babidi e kuyabo kudi mukuluabo bua kuabanyanganabo bintu. Bafika, kusanganabo mukuluabo mutekele mesu pa mpala, wamba ne: « Muntu kafiki apa, wapota udi ufua » . Babidi aba kupinganabo benda badila, bipuekela munda.
Mu njila, e kusambakenabo ne muanabo wa bakaji. Bobo kumulondela muvua bualu. Ewu e kuyilaye mukulumpe bua kumuela ntondo ne: « Kabakupotedi to ».
Pa muanda ewu, muanetu Célestin udi webeja babadi se: Cidi mukulumpe muenze eci ncimpe anyi?
Maciompakana
Mukulu Kalala Kaladikubajangi wa mu Kizito, udi ukonka pende babadi ba Munyaku bualu ebu:
M.6_9 : 6.1. Pa cibawu cia dimunyika ditunga
Muntu yeye muoshe nzubu, udi ufuta cibawu cia dimunyika dia ditunga kudi mfumu wa citupa acio. Kadi ku mpukapuka, basalayi kufikabo muine muaba awu e kunyenga mfumu bine bifuta ebi, pashishe e kumuelabo mu lukanu.
Pamupatukaye, udi mua kuiya kunana kabidi muena cilumbu bintu bia cibawu anyi?
|
diandamuna |
Muanetu Nkongolo Ciongo wa mu Kizito, udi ukeba pende butoke, webeja ne :
M.6_9 : 6.2. Anu pa cine cilumbu eci
Padi muntu yeye muoshe nzubu, mmishinga kayi idibo bamuenzele bua kumulongolola ? Pashishe, ncibawu kayi cidiye ufuta, ne udi ufuta nganyi?
|
diandamuna |
Muanetu Mpoyi Kayembe Célestin wa ku Luanga, udi webeja pende se:
M.6_9 : 6.3. Pa divulangana dia miakulu ne dia bisamba
Bantu bonso aba, pavuabo kua Mulopo Kasonga, bavua bakula muakulu umue anyi bavua ne miakulu mishilangane? Kadi mmunyi mutuafiki ku ditapuluka dia bisamba?
|
diandamuna |
Tatu Ngoyi Kamuena wa mu Inera udi ukonka ne:
M.6_9 : 6.4. Pa muanda wa nshima ya mayi a mu nzubu wa muana
Cibidilu cia nshima ya mayi a mu nzubu, civua mukiya anyi peshi civua disanka divua muana uleja baledi bende? Kadi bua cinyi kabiciena bitamba kuenzeka kudi bantu ba cikondo eci?
Tatu Kazadi Badibanga wa mu Lukalaba udi webeja ne:
M.6_9 : 6.5. Pa dipingaja mukaji mu nzubu wa mukenende
Tatu yeye mushipe dibaka ne mukajiende, padiye usela mukuabo, bua kumupingajaye mu nzubu wa udi muumuke awu, badi benza bishi mu Baluba emu?
Muanetu Ntite Célestin wa mu Inera ku Ngandanjika ne:
M.6_9 : 6.6. Pa diambuluisha dia bakamba
Mu bantu emu, bukamba budi bupite kutumba budi anu bua bamamu, kabidi badibo batamba kuelela mbila ya diambuluisha badi anu bobo. Kadi batatu bakamba kabatuku anyi? Kabidi ki mbakumbanyine pabo dibambuluisha anyi?
Muanetu Ntite Célestin wa mu Inera: udi webeja kabidi se:
M.6_9 : 6.7. Pa lufuila
Kale nansha lelu, padi muena nzubu ufua (tatu nansha mamu), udi ushala udi uluijakana bua kupatuka mu nzubu uvua muinende mufuile. mBua cinyi ?
|
diandamuna |
Wetu Kazadi Godefroid, musombele mu Inera ku Ngandajika, udi webeja pende babadi ba Munyaku ne:
M.6_9 : 6.8. Pa dilama dia mayi a kunua
Ku kale, bamfumu ba misoko bavua balongoluesha imue miaba ivua mayi a kunua bua ikale mikezuke. Kuvua kabidi mayi a pa buawo, malongolola biakane. Mine aa baabikila ne: « n'ciowa Bakalenga ». Kadi bamfumu ba lelu kabaciena batabalela muanda ewu to.mBua cinyi?
|
diandamuna |
Tatu Kabeya Ciamakana wa ku Luanga, udi webeja babadi ba Munyaku se:
M.6_9 : 6.9. Pa luendu lua Ekeleziya
Cikongo cia Inabanza ku Ngandanjika ncileje bukulumpe buacio e kulelacio bikongo bibidi ebi : Cia Thomas wa Bulenga kua Mande ne cia Anuarite Musangale kua Mpiana.
Kadi Cikongo cia Amandus wa Bulenga mu Kabanda, ncilele pacio bikongo kayi ?
|
diandamuna |
Maciompakana
Muanu (2°)
Ngabanya bishi?
Wetu Kasonga Martin wa ku Katanda, mmuele babadi nende kakonko aka ne:
Mu cikondo cikole eci, muntu kampanda udi ne bana bende basatu. Wa kumpala ncidima, muibidi mmulongi muena kalasa, muisatu nngenda'a mushinga.
Cidima udi ubanduka ku budimi pa diba dia misasa, mulongi udi ufuma mu kalasa pa diba dia musendamu, ngenda'a mushinga pende udi ufika kumbelu pa diba dia cilembalemba. Kadi muledi wabo pende mmukokeshe amu ka-‘sipa’ ka bukula ne tunsensa.
Ambayi tung' bakuetu, ku basatu aba, wadianjilaye kupesha kakudia nnganyi ?
|
diandamuna |
Milambu ya kabukulu
Mua kupita nayo lelu (4°)
Tatu Mbaya Yemeya, wa ku Kaseki, udi wela nkonko eyi :
M.6_10 : 1.1. Tatu kampanda, wa ku Mbujimayi, mmuseleshe muanende ku ndola 400$. Yeye kuyilambula mukuluende ku Ngandanjika. Awu pende e kutuma nayo wende muana mu ditunga; kumutuilabo citungu cia ndola 150$.
Ngambilayi tung’. Ndola idi mishale eyi udi uyidia nnganyi?
M.6_10 : 1.2. Tatu kampanda uvua mupiane mukaji’a muanabo, e kulela nende bana. Pashishe yeye kudiselela mukuabo, e kulela kabidi nende. Panyima tatu e kufua.
Kadi padi bena diku mua kufila milambu ku nzubu ewu, bana badi ne bukenji bua kuyidia mba mukaji kayi?
Milambu ya kabukulu
Mua kupita nayo lelu (5°)
Tatu Cikala Justin wa ku bakua Sumba udi webeja ne:
M.6_10 : 2.1. Cidi muntu mua kufila ncinyi pa bidi bitangila mulambu wa cisululu?
M.6_10 : 2.2. Udibo balambula pende udi mua kuenzelaku mulambudi cinyi?
nsombelu wa mu bantu
Pa buena Kristo buetu (1°)
M.6_10 : 3.1.
Félicien Mpoyi wa mu Nkolongo, ku Ngandanjika, udi wela nkonko idi ilonda eyi :
Bua cinyi baledi bena Kristo bavule badi balekela bana babo ba balume nansha ba bakaji bavuala bivualu bia bundu, baya nabio too ne mu nzubu ya masambila ?
|
diandamuna |
Bana betu aba, Mbuyi Pierre ne Meba Pascal, ba mu Cikongo cia Don Bosco, mu Mbujimayi, badi beela nkonko eyi :
3.2.1. Matuku aa, cibungi cia bamamu ke cidi ciambula bujitu bua nzubu yetu. Kadi tudi tumona misangu ne misangu bamamu baya ku mapengama a matuku atanu anyi asambombo, bashiya bana mu lutatu. Mapengama abo aa adi mua kulengelela mbanza yabo anyi ?
3.2.2. Ekeleziya wetu pamue ne bamamu betu, badi mua kupetaku mushindu mukuabo wa mapengama mushilangane ne udikoko ewu anyi?
Meme muena bualu Mukala Julienne, wa ku Kenankuna, ndi ngela lukonko elu:
Mpekatu ne cibindi : bibikidilu ebi bibidi bidi biamba bualu bua muomumue anyi?
Nsumuinu ya bankambua
Ngumvuilu (3°)
Tatu Kabuya Kamanda wa ku Lukangu udi ulomba diumvuija dia tusumu etu
1. "Muana wa nkanga kaabula katoba" muomumue ne cinyi?
2. "Kana ka nyoka kadi ne luaku lulengu" mbuena kuamba cinyi?
nsombelu wa mu bantu
Muanda wa difuta dia tulasa tua bana (°)
Tulasa mpa kudila wa ciula anyi?
Muanda musomona mu "Diyi dia babadi betu"
Tatu Bukasa Anastas, wa mu Cikongo cia Philippe wa Bulenga mu Kasavubu, mmufundile babadi ba Munyaku wamba ne: Bana betu, ndi musue kunueleshaku meji pa luendu lua tulasa munda mua ditunga dietu.
Lelu ewu, bamue bantu mbasue kuasa tulasa amu ne muoyo wa kupeta biuma, kadi kabayi ne dijinga dia kulubuluja nkoleshilu wa bana nansha.
Ke padibo balomba ku ngondo, pa muana umue, mfualanga mipite too ne difutu didibo bafuta muena mudimu wa Mbulamatadi cikondo eci.
Tuamba eku tuamba eku, Mbulamatadi muine pende udi anu mutangile. Nansha ku luseke lua biende bilongelu bine, baledi bashikidi ne diambula bujitu bua balongeshi.
Nebishale nanku too ne ku cikondo kayi?
Munyaku pawu udi unuebeja nuenu babadi se: Nudi nuamba penu bishi pa cilumbu eci cidi tatu Anastas muadije panshi?
nsombelu wa mu bantu
Pa buena Nzambi (2°)
Diela muntu mashi mmudimu wa Nyuma anyi
Muanda musomona mu "Njila uyile cingunga"
Mamu Mushiya Christine, wa mu Mbujimayi, mmufundile babadi ba Munyaku, wamba ne:
Bana betu, mu cikondo citudi eci tudi tumona malu a dikema, amue afumina ku buena Nzambi buetu bua bena lelu bukonyangale.
Umvuayi: Baledi kampanda, batendeledi ba mu cisumbu cia Nzambi, bavua ne muana mujike mashi. Kadi pamutu pa kunyemena nende kudi ngangabuka bua amuele mashi, bobo kujuka e kuya kudi muprofeta wa mu cisumbu ciabo bua enzele muana " mudimu wa Nzambi ".
Awo ne : Meme ndi mumanye mua kuela mashi mu Nyuma ! Kuangataye munu wa mu nkulu wa tatu ne wa muana , kuyituangaja lusongo ne lusongo, e kuasa disambila, ulomba Nyuma bua ele mubeedi mashi. Disambila dijika, muprofeta kuambila baledi ne : Muana wapeci mashi.
Kia ! Bana betu, telejayi muanda. Muana ewu ki mmucishe bufuku abu to. Kufuaye bua dipanga dia mashi !
Nenku ambayi tung’ : Cidi batendeledi aba benze cidi mu njila wa Mvidi Mukulu menemene anyi ?
Muakulu wetu wa Ciluba
Ngakuilu muimpe (3°)
M.6_10 : 7.1. Bua cinyi tudi tukonyangaja muakulu wetu ?
Padi muntu wamba ne : " Ntu ngikalangana mu Mbujimayi emu " mmuakule Ciluba bimpe anyi ?
M.6_10 : 7.2. Ku biambilu bibidi ebi lejayi cidi cilulame :
" Mu difika diende panu, Yezu udi ututumina bupole "
" Mu difika diende panu, Yezu udi ututuadila bupole "
M.6_10 : 7.3. Miaku eyi " Kankunduluila " anyi " tunkunduluila " mmijalame bilondeshila Ciluba cietu anyi? Lejayi cimpe citudi mua kuamba.
Nsombelu wa mu bantu
Mu Baluba (1°)
"Kuoshi dingonga mu munya ..."
Muanda musomona mu "Njila uyile cingunga"
Muanetu Ciunza Mukunya, musonsodi wa bbtm mu bena Bilonda, nyewu utumanyisha bualu bua bundu buvua buenzeke kuabo eku:
Tatu kampanda uvua ne bana bende ba balume ne ba bakaji, bakulumpe ne batekete. Dimue dituku, yeye ufuma ku budimi, e kusangana bana aba basombe muinshi mua muci. Ufika, kukokaye nkuasa e kusomba pende muine muaba awu. Lukasu, kabonga ne muele bivuaye nabio e kubitekaye panshi.
Muena kuende kumutekela mayi a kuowa mu cisaasa. Tatu mumane kuowa mayi, kupatukaye mukuate mbekeci ne kalamba ka muinshi ku bianza, e kupingana muaba uvua bana. Kutuadijaye disampulula kine kalamba aka, bana batangile.
Kadi umvuayi bualu. Umue wa ku bana bende ba balume, mumone civua tatu wenza, kuambulaye muele e kawela mu nkumba.
Pashishe wambula citupa cia muci panshi, kusemenaye muaba uvua tatuende e kumukonka ne: "Apa tudi mu Shina anyi"?
Utuula diyi e kubokota tatuende citupa cia muci acio munkaci mua mutu tukuu ! Ewu kudishinda kuaka, e kufua cipuuka.
Pa bualu ebu, muanetu Ciunza udi utubela se: Tulekelayi ditentula bibidilu bionso bia ku babende; bualu bionso kabiena anu mua kutulubuluja to.
Munyaku pawu nguawu unuebeja se: Nudi bamone penu bishi bua ngenzelu wa bantu aba babidi: tatu ne muanende?
nsombelu wa mu bantu
Nsombelu wa bena nzubu (4°)
"Muloji wadilowa"
Muanda musomona mu "Njila uyile cingunga ..."
Muanetu Gaston Kadima, musombele mu Cibangu Mpata ku Muene-Ditu, udi utumanyisha muanda wa dibungama dinene muenza kudi tatu kampanda ku luine luseke elu. Muanda muine udi nunku.
Mu Ditu Bukasa, muvua tatu kampanda ne muene kuende. Bakavua balaale mu dibaka bidimu mulongo. Bakavua kabidi balele bana dikumi ne umue. Kadi cikondo cionso civua mamu ulela, tatu ke uvua ukuata mudimu wa buleleshi.
Kadi telejayi bualu. Pa muana wa dikumi ne muibidi, cikondo cia kutuluka kuulu cimane kusemena, mamu kutuadija kudilakana, ulomba bayende bua amufikishe ku nzubu wa baviele.
Tatu kuandamuna ne: Bana bonso aba dikumi ne umue uvua mubalele mu nzubu wa baviele anyi? Meme ciena ne mfualanga ya kuya kafuta to; udi ne bua kulelela anu kumbelu eku.
Diba dia kulela dikumbana, mamu kukalama pa cici. Tatu e kubuela mu nzubu bua kuenza mudimu wende wa buleleshi bu pa cibidilu.
Kadi lulelu kukola e kuya ne muanaka; bualu muana uvua muciamakane munda. Ke tatuanyi kuenza muende monso e kupanga. Bimupita, yeye kucibula nyima wa muana e kumupatula ku bukole ! Umuambula mu maboko, e kumusangana mumane kufua.
Mamu e kushala mutekete teketee, mudivuande mu mashi.
Pashishe kuelaye diyi wamba bayende ne: wanshibeyi. Mulumiana e kushala muimane mukolo mule ne muipi, mashi pawo eku atuta nkoka.
Katupa ne ndeepe, mamu uyaya wawa.
Bana betu, nuadiumvuidi bualu budi tatu Gaston mutulondele ebu. Nudiku ne mibelu kayi ya kupesha batatu badi banaya ne mudilu mushindu ewu?
Milambu ya kabukulu
Mua kupita nayo lelu (6°)
"Mudi wa mulambu lekela madiaka"
Muanda musomona mu "Njila uyile cingunga ..."
Muanetu Kashimba Florent, wa ku Ngandanjika, mmutufundile utumanyisha se:
Tatu kampanda uvua muselele muakunyiende. Ewu kulela bana ne mukaji awo. Panyima pa bidimu, bana aba e kukola.
Cikondo cia kuselabo wa bakaji cikumbana, muakunyi kutumaye muana ne bayende kudi mukuluende, bua atue citungu cia buku. Baku kufilabo biuma, mukulumpe e kubabueja mu nzubu, kubapa nshima.
Kadi kupita matuku, tatu ewu e kuyila muakunyiende ne: Mpingajilanyi mfualanga imvua mutuule bua didia dia baku bebe.
Ke padi muanetu webeja babadi ba Munyaku se: Muakunyi ewu udi ne dibanza dia kupingajila mukuluende mfualanga idiye ulomba eyi anyi?
|
diandamuna |
masangu |
|
diandamuna |
masangu/masangu |