Mudimu wa Busonsodiangayi ne Ditabeja dia bakulumpe ne dia bana balekela ( bbtm) mmutuadije mu cidimu cia 1986 mu Cikongo cia Petelo Munsantu mu Bakwa Mulumba Bakwa Cilewu, mu Dioceze dia Mbujimayi. Wowo mudimu ewu upetele mpunga musunguluke mu bulongolodi bua midimu ya Bulami Bulenga bua mu Cikongo eci. Wa kunemekibua bitambe Mgr Nkongolo, Mpiskopo wa Mbujimayi, kusuikaye mu 1991, bua kutangalaja mudimu ewu mulenga mu dioseze diende dijima, e kuvua kuambika mumpele Helemanyi Kasongo Mule (Herman Kronenberg) bulombodi buawu, bualu yeye mumpele ewu ke uvua muwubange, pavuaye Ndeji wa Cikongo cia Bakwa Mulumba. Mu Ciluba tudi tuinyika mudimu ewu dina ne: "bakulumpe ne bana tulongayi mukanda" (ta "bbtm"). BBTM ne Alfa, ke mena abidi atusombele tubikila mudimu ewu mu cikoso.
Biangacile ku ntuadijilu, bbtm uvua mudimu wa ditabejangana ne ditacila dia musumba. Ke bakulumpe e kuvua kulonga mukanda; kabidi ne bana balekelela, kumbukila ku cidimu cia 1996. Cia kumanya ncia se: bbtm kena wimanyina anu pine apa to. Midimu yende minene, pa kumbusha wa dilongesha dia mukanda, nyoyo eyi: (1) kulongolola malongesha a dilongolola nawu basonsodi ba bbtm; (2) kulongolola malongesha a disulakaja dia mianda, a kutabeja nawu bantu bonso mu njila wa nkoleshilu wa cisa cijima; (3) kupatula ku ngondo yonso cikandakanda cia kutabejangana nacio bantu bonso mu mianda; cidi dina ne "Munyaku wa nsona".
Ku busonsodi bua bbtm, bena mu Kananga, bena ku Mueka, bena ku Kabinda ne bena ku Luiza e kuvua kulonda cilejilu eci cimpe. Kadi Alfa-bbtm udi ukuacila mudimu wende wa buaciabuila anu mu diozeze dia Mbujimayi ne mu imue misoko ya mu dia Luiza. Mudimu udi wenzeka lelu (bilondshila dibadika dia mu mushipu wa 2003) mu Nsangilu 108; ne basonsodi batue ku 400 badi balongesha mukanda ne bakuata midimu mikuabo ya bbtm; bungi bua badi balonga mukanda budi ku cidimu cionso munkaci mua 3000 ne 4000. Kudi tusaka tutampakaji tutanu tudi tuenda ne busonsodi mu bitupa bidi bikonga imue nsangilu ya bbtm. Pankaci padi kasaka kakulu ka bbtm; koko, ku bulombodi bua tatu Kazadi Matuka Patrice, kadi katabalela nsangilu yonso ne basonsodi bonso, kakuata kabidi midimu ya difunda, bubucidi ne dipatula dia Munyaku. Lungenyi lukulu ludi bbtm-Alfa wenduluka nalu ndupeta kudi Paolo Freire, muena bukebikebi wa mu Amerika wa kuinshi.
Lungenyi lukulu elu ludi ne: Mu ditunga kampanda, padi bantu ba bungi bapange mukanda (cilejilu mu Kongo, 55% ta 60% ku bakulumpe; 80%-85% ku bamamu), cisa cijima cia bena ditunga edi cidi cipanga mua kuya kumpala menemene, cipanga ne budikadidi bulelela. Pa nanku kulongesha bantu mukanda ne kubapatuila mikanda idi yamba malu, kudi bu cidia cia kumpala cia cisa, cidi cimata mu njila citangile ku budikadidi buacio.
|
|
Wewe muikale ne diyi, tufundilakoko |
|
|
|
|
Mua kualukila |
||